رساله بدیعه

 سپس چنین فردى را به شخص بیمارى تشبیه نموده و شرح سودمندى بر آن نگاشته است.¹

 نگارنده: از مطالب گذشته چنین استفاده میشود، كه علماء بر سه گروه تقسیم میشوند:

 اوّل ـ عالم به خداوند، كه به لقاء الهى مشرّف شده و توحید ذاتى و صفاتى و افعالى را ادراك كرده است.

 دوّم ـ عالم به امر خداوند، كه مقدارى از علوم رسمى تفكّرى را آموخته، و توانسته احكام جزئى فرعى را كه شامل عبادات، معاملات و سیاسات است را استنباط كند.

 سوّم ـ عالم به خدا و به امر خدا، كه انوار ملكوت در دلش تجلّى نموده، و از حبّ دنیا و پستى مادّیت منزّه گشته، و سینه‌اش به اسلام باز شده، و قلبش براى تلقّى نفحات سبحانى از عالم جبروت وسعت یافته، و بر اوج لاهوت پر گشوده، و به راستى از اهل توحید گشته و خدا را به خدا دریافته، و فانى در ذات او گشته، و به بقاء الهى بقاء یافته، و با نور حقّ در میان خلق سیر نموده، و سفرهاى چهارگانه بر وى تمام گشته است. این چنین شخصى عالم به خدا و به امر خداست، و آن كسى است كه حضرت سیدالشّهداء علیه السّلام به وى اشاره میكند و میفرماید: «مجارى امور و أحکام به دست‌ علماء به خداوند و امناء بر حلال و حرام اوست».

 پس علماء به خدا و به امر خدا كسانى هستند كه به الطاف ویژه الهى اختصاص یافته‌اند. خداوند آنها را در حرم قدس خود وارد كرده و از چشمه زلال و صاف علم خود آنها را سیراب نموده، و علوم اصطلاحى را از راه تحقیق و شهود به آنان فهمانده است.

 خداوند میفرماید:. أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ‌. (آيه ٢٢، از سوره ٣٩: الزّمر).