رساله بدیعه

 و این خود دلیلى است بر اینكه به پا دارنده حجج الهى، مشهور یا پنهان، خارج از این تقسیم نیست.

 و احتمال اینكه عالم ربّانى فقط انحصار در ائمّه علیهم السّلام داشته باشد، علاوه بر اینكه دلیلى بر آن نیست، مخالف معنى كلمه ربّانى است، چنانكه مجلسى از بزرگان لغت و ادب چنین نقل میكند: ربّانى منسوب به ربّ است، با زیادى الف و نون بر خلاف قیاس، مثل رقبانى.¹

 جوهرى گوید: ربّانى به انسان الهى و عارف بالله گفته میشود. و فیروز آبادى نیز چنین گفته است. و در «كشّاف» آمده: ربّانى كسى است كه سخت به خداوند و اطاعت او تمسّك داشته باشد. و در «مجمع البیان» وارد است: ربّانى كسى است كه با علم و تدبیر خود، تربیت و اصلاح و اداره امور مردم را به عهده میگیرد.

 و پیداست كه در هر عصرى و نسلى فقهاى عادلى هستند كه در تأیید دین مبین، و ترویج مسلك حقّ و حقیقت میكوشند، و بر شكوه و عظمت آن مى‌افزایند، و دست تحریف و بدعت گمراهان یا زیاده طلبان را كوتاه میسازند. و عالم ربّانى با این معناى ژرف خود بر این دسته از مردان بزرگ تطبیق میكند. زیرا دلشان به اسرار الهى پیوسته، و در زمره مردان حقّ گشته‌اند. و مردم را به سوى پروردگار خوانده، و سر رشته تربیتى آنها را با تدبیر امور و اصلاح فرد و اجتماع به دست دارند.

 علاوه بر این، در خبر تصریح شده كه: خداوند حجج و بینات خود را به دست اینگونه رجال ربّانى حفظ میكند، تا آنها را به افرادى نظیر و مانند خود منتقل نمایند. و معلوم است كه امام نظیر و شبیه ندارد تا این كار را انجام دهد.

 پس مراد از نظیر و شبیه جماعتى از علماء عاملین هستند كه در سیطره علماء