رساله بدیعه

 مرحوم مجلسى این حدیث را در جلد هفتم «بحار الانوار» در باب «نیاز شدید به حجّت» به چند سند از صدوق نقل میكند و سپس گوید: این خبر شریف با شرح آن در باب «فضل علم» گذشت. سپس بوجود این خبر در كتب دیگرى مثل «محاسن» و «سرائر» اشاره میكند و بعضى از فقرات آن را بیان مى‌نماید.¹

 نگارنده: امّا در مورد سند حدیث، از بحث پیرامون آن بى نیازیم. خصوصاً با كثرت طرق آن به حدّى كه میتوان آن را مستفیض نامید. مضافاً به اینكه محتواى آن با آن معانى بدیع و حقائق عالى و دقائق لطیف بر قلب كسى جز معدن ولایت و شاخه امامت صلوات الله علیه خطور نتواند كرد.

 اما راجع به دلالت آن‌

 مجلسى قُدِّس سِرُّه گوید: چون تا وقتى‌كه نوع انسان در زمین باقى است، رشته علم و عرفان گسستنى نیست، بلكه در هر زمانى وجود امامى براى حفظ دین لازم است حضرت كلام خود را با این جمله استدراك نموده و استثناء میزند:

 «اللّهم بلَى»، و در «نهج البلاغه» اینطور مذكور است: «آرى زمین از كسى كه با حجّت الهى به پا دارنده احكام او است خالى نخواهد ماند، كه یا ظاهر و شناخته شده است و یا خائف و گمنام».

 و در «تحف العقول» به این نحو آمده: «به پا خاسته با حجّت الهى، كه یا ظاهر و مكشوف است، یا خائف و تنها. تا حجّت‌هاى الهى باطل نگردند و راویان كتابش از بین نروند».

 امام ظاهر و مشهور، مانند امیر المؤمنین علیه السّلام، و خائف و پنهان مانند حضرت ولىّ عصر عجَّل الله فَرَجه در زمان ما و مانند بقیه ائمّه علیهم السّلام كه در پرده تقیه و خوف پنهان بودند. و محتمل است كه باقى ائمّه جزو قسم ظاهر و مكشوف محسوب‌