رساله بدیعه

 و امّا اطاعت از پیغمبر اكرم صلّى الله علیه و آله و سلّم بر دو قسم است:

 اوّل‌: در احكام جزئى كه بیان خود پیغمبر است براى تعیین حدود احكام كلّى و قیود و شرائط آنها، كه به قانون گذارى و تشریع احكام باز میگردد.

 دوم‌: احكامى است كه در موضوعات و مسائل روزمرّه زندگى، كه مربوط به ولىّ است بعنوان والى و امام بر مردم از پیغمبر صادر میشود.

 و در این قسم، تشریع الهى دخالتى ندارد، بلكه اینگونه اوامر و نواهى از شخص پیغمبر از جهت احاطه او به مصالح مردم، و حوادث و پیش آمدهاى زندگى صادر میشود.

 و این دو قسم اطاعت از پیغمبر با اطاعت از خدا و آیات قرآنیه مغایرت دارد، از اینرو اطاعت رسول را با عطف به اطاعت خدا متّصل كرده، و عطف دلالت بر مغایرت دارد.

 و بواسطه همین مغایرت و دوگانگى، خداوند لفظ امر به اطاعت را تكرار نموده است.

 و امّا اولى الامر در هر زمان و موقعیتى كه باشند اجازه تشریع ندارند، بلكه منصب امارت و حكومت و ولایت بر مردم، در موارد مختلف با آنهاست، و اولى الامر فقط از این جهت با پیغمبر شریكند.

 و به جهت این نوع اشتراك، یعنى اشتراك در تصدّى امور و ولایت بر مردم، خداوند اطاعت آنها را بدون تكرار لفظ امر به اطاعت (اطیعوا) واجب كرده است.

 اولى الامر باید معصوم از گناه و خطا باشند، و گرنه امر به اطاعت خدا و پیغمبر، با امر به اطاعت از ایشان امر به ضدّین، بلكه متناقضین خواهد بود، و این مطلب بر خداوند محال است. چنانچه فخر رازى در تفسیر خود به آن اعتراف نموده،