رساله بدیعه

 در این زمینه علاوه بر آنچه كه گذشت، روایتى وارد شده كه از طرق متعدّدى نقل گردیده، چنانچه در كتاب «من لا یحضره الفقیه» نقل شده است: «از حکومت بپرهیزید، زیرا حكومت مختصّ به امام عالم به قضاوت و عادل در میان مسلمین است، مانند نبّى یا وصىّ نبّى». البته از این منع، قاضى واجد شرائط قضاوت، با اذن از طرف امام علیه السّلام، خارج شده است. چنانكه به نصّ و اجماع در این مورد اشاره خواهد شد. و براى كسى كه فاقد یكى یا همه این شرائط است، قضاوت و حكومت جائز نیست.¹

 این بود آنچه براى ما امكان تفحّص داشت، از كلمات فقهاء بزرگ رضوان الله علیهم.

دلالت سیره مسلمین بر عدم جواز تصدّى مناصب حكومت و قضاوت براى زن‌

 امّا سیره مسلمین‌ بدون اشكال در این مورد متحقّق است. و معنى سیره اینست كه قاطبه مسلمین از فقهاء و علماء و حكّام شیعه و سنّى از زمان پیغمبر اكرم صلّى الله علیه و آله و سلّم تا به حال همگى ملتزم بوده‌اند كه زنان را به حكومت و امارت و قضاوت، منصوب نكنند، با اینكه زنان دانشمند، عاقل و فهیم و داراى محاسن اخلاقى در طول تاریخ موجود بوده‌اند.

 و ما در اثر تفحّص آراء آنان در كتب سِیر و تاریخ به این نتیجه رسیده‌ایم كه امتناع گذشتگان از منصوب كردن زنان، تصادفى نبوده است، بلكه مستند به روش پیامبر اسلام صلّى الله علیه و آله و سلّم و پیروى از راه مستقیم و استوارى بوده، و از اینرو بخود اجازه تجاوز از این روش را نمى‌دادند.

 و این سیره عملى، مانند شهرت قولى براى استناد كفایت میكند.

 اگر اشكال شود كه عدم نصب زن، امرى عدمى است و تنها مطلبى كه از سیره استفاده میشود این است كه زنان در طول تاریخ اسلامى به این مقام منصوب‌