رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آن‌ْ به‌مناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه به‌زبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن مي‌باشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت به‌مناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
129و پیغمبر صلّى الله علیه و آله و سلّم زن را از نطق و خطابه، ممنوع ساخته، كه مردان سخن وى را نشنوند، زیرا ممكن است فسادى در پى داشته باشد. پس منع وى از قضاوت كه لازمه آن سخن و كلام و چیزهاى دیگر نیز هست، به طریق اولى لازم است.1
علّامه در كتاب «قواعد» گوید: در قاضى شرط است: بلوغ، عقل، مرد بودن، ایمان، عدالت، حلال زادگى و علم، پس قضاوت كودك گرچه در مرز بلوغ باشد نافذ نیست. تا آنجا كه گوید: همچنین زن صحیح نیست گرچه واجد بسیارى از شرایط باشد.2
و در «تحریر» گوید: در قاضى، بلوغ، عقل، ایمان، عدالت، حلال زادگى، علم و مرد بودن شرط است. تا آنجا كه گوید: قضاوت براى زن در حدود و غیر حدود منعقد نمیشود.3
محقّق حلّى در «شرایع» گوید: در قاضى، بلوغ، عقل، ایمان، عدالت، حلال زادگى، علم و مرد بودن شرط است. قضاوت براى زن، گرچه واجد بقیه شرائط باشد جائز نیست.4
شهید در كتاب «لمعه»، مرد بودن را از شرائط قضاء شمرده، و شهید ثانى در «شرح لمعه» آن را تأئید نموده است.5
و شهید در «مسالك» نیز گوید: شرط مرد بودن، براى قاضى از این است كه زن قابلیت این منصب را دارا نیست، زیرا مجالست با مردان و صدا برآوردن در میان آنان، لائق شأن او نیست، و قاضى به این كارها اجبار پیدا میكند و پیغمبر صلّى الله علیه و آله و سلّم فرمود: «قومى که زن متولّى امور آنها شود، رستگار نخواهد شد».6
- «خلاف» طبع سنه ١٣٨٣، ج ٢، كتاب «قضاء» ص ٥٩٠.
- «قواعد» ج ٢، كتاب «قضاء» ص ٢٠١.
- «تحریر الاحكام» كتاب «قضاء» ص ١٧٩.
- «شرایع» چاپ محمّد كاظم ـ كتاب «قضاء» ص ٢٧٣ و ٢٧٤.
- «شرح لمعه» چاپ محمّد كاظم، ج ١ ص ٢٠٠.
- «مسالك» ج ٢، صفحه اوّل از كتاب «قضاء».