رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آن‌ْ به‌مناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه به‌زبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن مي‌باشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت به‌مناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
128كه قضاوت را براى زنان جائز میداند، فقط آنرا در مواردى معتبر میداند كه شهادت وى در آن موارد مقبول است. و شهادت او در همه جا، جز موارد حدود و قصاص پذیرفته است.1
مراد شیخ از جائز داننده، أبو حنیفه است، چنانچه در كتاب خلاف، به آن تصریح میكند.
در خلاف گوید: جائز نیست زن در هیچیك از احكام قضاوت كند. و شافعى نیز به همین مطلب معتقد است.
ابو حنیفه میگوید: زن میتواند قاضى شود، البتّه در امورى كه شهادتش پذیرفته است، و آن همه احكام است جز حدود و قصاص. و ابن جریر گوید: جائز است زن قاضى شود در همه مواردى كه مرد قضاوت میكند، زیرا زن از اهل اجتهاد شمرده میشود. و سپس (شیخ در «خلاف») گوید:
و امّا دلیل ما بر عدم جواز این است كه: جواز قضاوت زن احتیاج به دلیل دارد، زیرا قضاوت حكم شرعى است و هر كس ادّعاى جواز دارد باید دلیلش را ارائه دهد، و از پیغمبر اكرم صلّى الله علیه و آله و سلّم روایت است كه فرمود: «ملّتى که زمامدار و حاکم آن زن است، رستگار و موفّق نخواهد بود.» و امام علیه السّلام فرمود: «در امورى که خداوند مردان را بر زنان مقدّم داشته است، زنان را مقدّم ندارید». بنابراین كسى كه قضاوت را براى زن جائز دانسته زن را مقدّم دانسته و مرد را مؤخّر. و امام میفرماید: «کسى که در نماز چیزى از او فوت شود، باید تسبیح كند، زیرا تسبیح مخصوص مردان و تصفیق (دست‌ها را به هم زدن) از آن زنان است».2
- «مبسوط» ج ٨ كتاب «قضاء» ص ١٠١.
- ظاهراً این تفصیل راجع به نماز جماعت باشد كه چون مردى از جماعت عقب بیفتد و بخواهد به ركوع امام برسد امام را با ذكر تسبیح مطلع كند و چون زنى از جماعت تأخیر بیفتد و بخواهد امام را مطلع كند دستهاى خود را به‌هم بزند تا آنكه صداى او بلند نشود.