رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آن‌ْ به‌مناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه به‌زبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن مي‌باشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت به‌مناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
123نیاز به دفاع از حریم خود و مؤمنین داشته باشند در اقسام جهاد واجب بر آنها.1
تذکر سوم: سقوط جهاد از زنان موجب سقوط كلّى ثواب از آنها نیست. بلكه هر زنى كه رعایت احكام الهى را بر خود لازم بداند، و بدانها عمل كند و شوهر را در حضور اطاعت كند و در غیبت مال و ناموس وى را حفظ نماید، اجر مرد مجاهد در راه خدا براى او است.
و ما روایت اسماء، دختر یزید انصارى، كه از جانب زنان بحضور پیغمبر صلّى الله علیه و آله و سلّم رسید، و روایات دیگرى را كه به وجهى بلیغ‌تر بر این مطلب دلالت دارند قبلًا ذكر كردیم.2
كلینى روایت میكند: «جهاد زن خوب شوهردارى کردن است.»3
علّامه در «منتهى» گوید: ذكوریت شرط وجوب جهاد است، پس بر زن به اتّفاق علماء واجب نیست چون عایشه از پیغمبر صلّى الله علیه و آله و سلّم روایت كرده، و میگوید: به پیغمبر عرض كردم، آیا بر زنان جهاد میباشد؟ فرمود: «آرى، جهاد بى‌قتال: حج و عمره». و از طریق شیعه، شیخ طوسى از اصبغ بن نباته از أمیر المؤمنین علیه السّلام روایت
كرده كه فرمود: «خداوند جهاد را بر مردان و زنان نوشته است. جهاد مرد بذل مال و جان است تا جائى كه در راه خدا كشته شود. و جهاد زن این است كه بر اذیت‌هاى شوهر و اقوام وى صبر کند.»
- و چنین گمان نرود كه فراگیرى فنون جنگ براى زنان و رزم آزمائى، مستلزم اختلاط زن و مرد در صفهاى واحدى است زیرا كه اینگونه استلزام اختلاط در حكومت‌هاى جائر و كافر است كه بناى آنها بر مراعات دستورات و قوانین اسلام نیست؛ ولیكن گفتار ما در اینجا راجع به حكومت اسلام است و بنابراین بر عهده دولت اسلام است كه به زنان آداب رزم و جنگ را بطور صحیح بیاموزد و راه دفاع از جان و نفس آنان را به آنها نشان دهد بطوریكه هیچیك از محظورات مذكوره لازم نیاید؛ همچنانكه بر عهده دولت اسلام است كه به آنها سایر فنون و حرفه‌هائى را كه اختصاص به آنان دارد بیاموزد مانند فنّ پزشكى و فنّ جرّاحى و قابلگى و مداواى زنان مریضى كه در هنگام زایمان نیازمند به عمل جراحى هستند بطوریكه هیچیك از جهات اختلاط منفى و منهى عنه بین مردان و زنان پیش نیاید.
- این روایت را از «درّ المنثور» ج ٢، ص ١٥٣ نقل كردیم.
- «فروع كافى» چاپ حیدرى ج ٥، كتاب «الجهاد» ص ٩.