رساله نکاحیه

 اگر زن سبب این أمر باشد باید بیست دینار را به مرد بدهد، و اگر مرد باشد باید به زن بپردازد، و اگر زن و مرد هر دو سبب شده باشند، باید به جدّ و جدّه و برادران و خواهرانِ این نطفه (كه مبدأ آفرینش طفل است) بدهند.

 و اگر نطفه بصورت‌ عَلَقَه‌ در آید، دیه آن‌ چهل دینار است. چنانچه زمانى بر نطفه بگذرد تا بصورت خون بسته در آید، آنرا علقه گویند كه در اثر تبدّل و تحوّل آن حاصل مى‌شود.

 و اگر علقه بصورت‌ مُضْغَه‌ درآید، دیه آن‌ شصت دینار است. چنانچه زمانى بر علقه بگذرد تا بصورت گوشتى بقدر یك لقمه‌اى كه میخورند و میجوند درآید، آنرا مضغه نامند كه در أثر تحوّل علقه پیدا میشود.

 و اگر مضغه بصورت‌ استخوان‌ درآید، یعنى ابتداى تكوّن و خلقت استخوان از این مادّه، دیه آن‌ هشتاد دینار است كه در أثر تحوّل مضغه حاصل میگردد.

 و اگر خلقت جنین‌ کامل‌ شود، و گوشت روى استخوانها بروید و اعضاء و جوارحش تامّ و تمام گردد، لیكن هنوز روح در آن دمیده نشده باشد، دیه آن صد دینار است؛ خواه جنین پسر باشد خواه دختر.

 و مستند و دلیل این تفصیل، أخبار بسیارى است از جمله صحیحه محمّد بن مُسلِم از حضرت باقر علیه السّلام.

 و البتّه در این موضوع روایات دیگرى هم از جمله روایت أبو بصیر از حضرت صادق علیه السّلام وارد شده است كه دلالت دارد بر آنكه: در سقطِ جنین به هر كیفیت كه باشد، باید یك‌ غُرَّة¹ دیه بدهند؛ خواه آن غرّه غلام باشد و یا كنیز، كه سالم باشد و پیر نباشد و از هفت سال نیز كمتر نداشته باشد. ولیكن روایت اوّل، هم سندش صحیحتر و هم شهرت فتوائى بر طبق آن بیشتر است.

 و در جمیع این صُوَر از قتل جنین، كفّاره لازم نیست. زیرا لزوم كفّاره (آزاد