ولایت فقیه در حکومت اسلام ج4

الرَّعیةِ مِنْهُ مَحَلُّ الْجَسَدِ مِنَ الرّوحِ. فَالرّوحُ تَأْلَمُ بِأَلَمِ کلِّ عُضْوٍ مِنْ أعْضآء الْبَدَنِ؛ وَ لَیسَ کلُّ واحِدٍ مِنَ الاعْضآء یأْلَمُ بِأَلَمِ غَیرِهِ. وَ فَسادُ الرّوحِ فَسادِ جَمیعِ الْبَدَنِ؛ وَ قَدْ یفْسُدُ بَعْضُ الْبَدَنِ، وَ غَیرُهُ مِنْ سآئِرِ الْبَدَنِ صَحیحٌ.¹

 مى گوید: «بعضى گفته‌اند: موقعیت فرمانده و والى نسبت به رعیت، مانند موقعیت روح است نسبت به جسد، و محلّ و موقعیت رعیت نسبت به والى مانند محلّ و موقعیت جسد است نسبت به روح. اگر هر یك از أعضاء بدن ناراحت بشود، دردى پیدا كند، روح متألّم مى‌شود؛ أمّا اینطور نیست كه هر كدام از أعضاء بدن آزرده بشود، ألمى پیدا كند، عضو دیگر متألّم شود.

 وزان والى و رعیت وزان روح و جسد است. اگر ألمى متوجّه فردى از أفراد رعیت شود، به حاكم هم سرایت نموده او را متألّم و ناراحت خواهد نمود؛ أمّا خود أفراد رعیت با یكدیگر چنین حكمى را ندارند، و فساد روح فساد جمیع بدن است. و أمّا بعضى از أوقات بعضى از بدن فاسد مى‌شود در صورتیكه سائر أعضاء بدن صحیح است.»

مفاد: ظُلْمُ الرَّعِیةِ اسْتِجْلَابُ الْبَلِیةِ

 وَ كانَ یقالُ: ظُلْمُ الرَّعیةِ اسْتِجْلابُ الْبَلیة².

 «گفته شده است: كسى كه به رعیت ظلم كند با دست خود بلایا و فتنه‌ها را بسوى خود جلب كرده است.»

 وَ کانَ یقالُ: الْعَجَبُ مِمَّنْ اسْتَفْسَدَ رَعیتَهُ وَ هُوَ یعْلَمُ أنَّ عِزَّهُ بِطاعَتِهِمْ.³

 «گفته شده است: عجب از آن كسى است كه رعیت خود را فاسد مى‌كند، و به واسطه ظلم و تعدّى و گرفتن مالیاتهاى بیجا و گزاف و أمثال اینها رعیت را از