ولایت فقیه در حکومت اسلام ج4

ناملایمات رو به رو میگردد تا سلامتى طفل باز گردد. این را مى‌گویند: مَبلَغ جُهْد؛ یعنى تا آنجائى كه جان در بدن دارد و توان دارد یك قدم هم فرو گذارى نمى‌كند.

 فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ‌¹ هم به همین معنى آمده است. یعنى امّت تا جائى كه توان و قدرت دارد، زباناً قلماً، قدماً باید نصیحت كند؛ و ننشیند و بدگوئى كند كه چنین شد، چنان شد، حاكم این كار را كرد، چرا در حكومت إسلام این معایب هست؟! و أمثال ذلك. اگر به فرزند إنسان معایبى را نسبت دهند، آیا إنسان آنها را إشاعه مى‌دهد و اینطرف و آنطرف انتشار مى‌دهد؟ یا اینكه خیر، عیبهاى او را مى‌پوشاند و دوست دارد محاسن او را ظاهر كند و مى‌كوشد علاوه بر زبان با عمل فرزند خود را إصلاح كند. امّت باید در إصلاح حكومت بكوشند؛ و این معنى مبلغ جهد است.

حقّ سوّم والى بر رعیت، تعاون است‌

 حقّ سوّم والى بر رعیت تعاون است. ملّت و امّت إسلامى باید حاكم را در إجراى مقاصد و أهداف إسلامى او (آن مقاصدى كه از فكر او تراوش مى‌كند) تعاون كند. امّت براى به منصّه ظهور رساندن آن تلاش كند، زحمت بكشد، این حقّى است كه والى بر رعیت دارد.

 این حقّ، هم در خطبه ٢١٤ آمده است، و هم در خطبه ٣٤. أمّا در خطبه ٢١٤ أمیر المؤمنین علیه السّلام فرموده است: وَ التَّعَاوُنُ عَلَى إقَامَةِ الْحَقِّ بَینَهُمْ، و أمّا در خطبه ٣٤ به عنوان: وَ الْوَفَآءُ بِالْبَیعَةِ یاد كرده است. و با اینكه إطاعت و سمع را شمرده، و بعبارت: وَ الإجَابَةُ حِینَ أَدْعُوکم‌ بیان فرموده است، ولیكن عنوان تعاون را با این تعبیر ذكر نفرمود، بلكه فرمود: باید امّت به حاكم كه من هستم وفاى به بیعت داشته باشد.

 عنوان وفاى به بیعت با تعاون فرق مى‌كند؛ گرچه حقیقتش یكى است‌