ولایت فقیه در حکومت اسلام ج4

گرفت؟

 و یا مثلًا پس از بیست و نه روز گذشتن از ماه رمضان فقیه حكم به رؤیت هلال نكند چون براى او ثابت نشده است و رمضان را سى روز میگیرد، ولى ما با چشم خود در شب سى‌ام ماه را دیدیم، آیا در این صورت باز هم حكم او لازم الاتّباع است و فردا را باید روزه گرفت و عید را پس فردا قرار داد؟ یا در اینصورت دیگر حكم حاكم حجّت نیست و ما میتوانیم، بلكه واجب است كه روزه را بخوریم و طبق علم خود عمل نمائیم؟

حكم حاكم قطعى نیست، و احتمال خطا در آن مى‌رود

 هر چه هست این مطلب مسلّم است كه حكم فقیه موضوعیت ندارد، بلكه طریق و أماره براى واقع است. حكم فقیه یكى از أمارات است، و أمارات زمانى حجّیت دارند كه خلاف واقع نباشند. و تمام أدلّه شرعیه ما از أماراتند، حتّى قول پیغمبر و قول معصوم هم أماره بر واقع هستند؛ غایة الامر ما قول معصوم را بدون چون و چرا مى‌پذیریم و اتّباع مى‌كنیم، چون عصمت مانع از احتمال خلاف است و این أماره، حتماً أماره مصیب است.

 و این به علّت آنستكه: در عالم واقع یك حكم بیشتر وجود ندارد و حكم معصوم در مقابل آن نیست، بلكه عین آنست. حكم فقیه هم همینطور است؛ منتهى در فقیه عصمت نیست و إنسان احتمال خلاف میدهد، و در موارد احتمال خلاف، ما متعبّد به عمل و التزام هستیم؛ و أمّا در موارد قطع به خلاف دیگر تعبّد معقول نخواهد بود. بنابراین، حجّیت همه أمارات در صورتى است كه إنسان قطع به خلاف نداشته باشد و از جمله آنها حكم حاكم است.

حكم حاكم طریق است براى حقّ، موضوعیت ندارد

 حكم حاكم، حكم واقعى نیست، بلكه حكم ظاهرى است؛ چه بسا ممكن است مطابق با واقع باشد، و چه بسا نباشد. و إنَّ لِلَّهِ تَبارَک وَ تَعالَى حُکمًا یشْتَرِک فیهِ الْعالِمُ وَ الْجاهِلُ‌، حكم واقعى است كه بر همه على السّویه جعل شده است؛ و این، مورد اتّفاق ماست. و در غیر اینصورت مسأله سر از تصویب در مى‌آورد، كه یا در واقع حكمى هست و حكمى هم خلاف آن براى‌