ولایت فقیه در حکومت اسلام ج4

سِنینَ! فَضَحِک وَ عَزَلَهُ.¹

 «یكى از أفرادى كه در میان شاكین بود به مأمون گفت: اى أمیر المؤمنین! هیچ كس از تو سزاوارتر به عدل و إنصاف نیست! چون أمیر المؤمنینى، أمیر امّتى، باید إنصافت از همه بیشتر باشد. بنابراین وقتى كه تو مى‌گوئى مطلب از این قرار است و این شخص از همه ولات من عادلتر و به أمر رعیت استوارتر و محبّتش بیشتر است، لازمه عدالت تو این است كه او را به تمام شهرها یك به یك بفرستى و ولایت همه شهرها را به او بدهى تا أهل هر شهرى از قسط و داد او أخذ كنند، همانطور كه سواى آنها از او أخذ كردند؛ و زمانى كه أمیر مؤمنان مأمون این كار را بجا بیاورد، سهمیه كوفه بیشتر از سه سالى كه تا بحال والى شما در آنجا إقامت كرده است نخواهد بود! مأمون خندید و آن والى را عزل كرد.»

 این داستان یك داستان فكاهى نیست، یك واقعیت است كه مأمون وقتى آن والى را نصب كرد شاید خودش هم نمى‌دانست كه واقعاً این فرد یك آدم ظالمى خواهد بود، بلكه خیال مى‌كرده است كه بسیار مرد خوب و عادل و با حمیتى است؛ از آنطرف با مردمان كوفه هم كه تماسّ ندارد، تا از كیفیت أعمال او به وى خبر بدهند. این والى هم شاید در ابتداى أمر شخص متدین و عادلى بوده، ولى أصل ولایت یك أمرى است كه إنسان را منحرف مى‌كند، و آن حسّ شخصیت طلبى و خودپسندى كه براى والى پیدا مى‌شود، وى را به فرمانهاى باطل و أوامر و نواهى بیجا مى‌كشاند. لذا كارهاى خلاف حقّ از او سر مى‌زند و ظلم مى‌كند و بواسطه اطمینانى كه مأمون به او دارد احتمال خلاف درباره او نمى‌دهد. لذا خود مأمون مسؤول ستم و ظلمى است كه بر مردم كوفه وارد شده است. و سه سال هم مى‌گذرد، و مردم بیچاره در آتش بیداد او مى‌سوزند و كسى هم راه ندارد كه این مطلب را به آن شخص حاكم برساند.²