ولایت فقیه در حکومت اسلام ج3
جلد سوم از مجموعۀ «ولایت فقیه در حکومت اسلام» از آثار برجستۀ حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه بوده که پیرامون «شرائط ظاهری و باطنی ولیفقیه» با بیانی سلیس و شواهدی متقن، به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • لزوم اَعلَمیتِ مُفتی به کتاب خدا و سنّت رسول خدا و ائمه علیهمالسلام • تحقیقی پیرامون هویّت کتاب «مصباحالشریعه» • در فتوی، علاوه بر اجتهاد در علوم ظاهریه، صفای قلب لازم است • وحدت وجود از راقیترین اسرار آلمحمد علیهمالسلام • بیان احکام از جانب ائمه علیهمالسلام بر اساس ولایت کلیه و احاطۀ نفسانیه بوده است • از شرائط ولایت فقیه «هجرت به دارالإسلام» و «ذکوریت» • حُرمت سکونت و اقامت در بلاد کفر • عدم جواز دخول زنان در مجلس شوریٰ • تعیین ولیّ فقیه به نظر اهل حلّ و عقد است؛ نه اکثریت مردم • اکثریت مردم تابعِ منطق احساساند؛ نه منطق عقل • تفکیک قوای ثلاثه، مبدأش از ارسطو است • در حقوق، عدالت مطلوب است نه تساوی • هیچ مکتبی مانند اسلام حفظ حقوق اقلیّتها را ننموده است • جهاد در هر زمان واجب کفائی است، و باید زیر نظر ولایت فقیه باشد
مرتب سازی:
ولایت فقیه در حکومت اسلام ج3
75از تجرّد و إطلاق دست پیدا كرده است؛ تا آنجا كه از آبشخوار شریعت سیراب، و أحكام او در موارد مختلفه از آنجا نشأت گرفته است. فقیه تمام أحكامى كه در شرع مقدّس وارد شده است (أعمّ از أحكام كلّیه، استثنائات، اختصاصات، و أحكام ثانویه، مثل: أحكام إكراهیه و اضطراریه و أحكام وارده در صورت نسیان و عدم طاقت و استطاعت) و خلاصه همه أدلّه را در نظر گرفته و با یكدیگر جمع و ضمیمه نموده، سپس در آن واقعه خاصّه، روى موضوع خاصّ با شرائط مخصوصه حكم مىنماید.
بر خلاف فقیه در مقام فتوى؛ زیرا او در این مقام كارى به جزئیات ندارد؛ بلكه پیوسته در قالب حكم كلّى ایكه شریعت إسلام براى او معین نموده است فتوى مىدهد. مثل اینكه مىگوید: مَیتَه حرام است؛ زیرا قرآن شریف مىگوید: حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ1؛ و بعد هم یك حكم كلّى دیگرى دارد كه هر چیز حرام در هنگام اضطرار حلال است2 و أمّا اینكه مورد خاصّى مورد اضطرار هست یا نیست، ربطى به مُفتى
- صدر آيه ٣، از سوره ٥: المآئدة
- در «اصول کافى» طبع مطبعة حيدرى، ج ٢، ص ٤٦٢ با إسناد متّصل خود روايت کرده است از عَمرو بن مروان، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ: رُفِعَ عَنْ أُمَّتِى أَرْبَعُ خِصَالٍ: خَطَآؤُهَا، وَ نِسْيَانُهَا، وَ مَا أُکرِهُوا عَلَيْهِ، وَ مَا لَمْ يُطِيقُوا؛ وَ ذَلِک قَوْلُ اللهِ عَزّ وَ جَلَّ: «رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً کما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ» وَ قَوْلُهُ: «إِلَّا مَنْ أُکرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ».
و نيز مرفوعاً از حضرت أبى عبد الله عليه السّلام آورده است که:﴿ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ: وُضِعَ عَنْ أُمَّتِى تِسْعُ خِصَالٍ: الْخَطَآءُ، وَ النِّسْيَانُ، وَ مَا لَا يَعْلَمُونَ، وَ مَا لَا يُطِيقُونَ، وَ مَا اضْطُرُّوا إلَيْهِ، وَ مَا اسْتُکرِهُوا عَلَيْهِ، وَ الطِّيَرَةُ، وَ الْوَسْوَسَةُ فِى التَّفَکرِ فِى الْخَلْقِ، و الْحَسَدُ مَا لَمْ يُظْهَرْ بِلِسَانٍ أَوْ يَدٍ.﴾
و در «تحف العقول» طبع مطبعة حيدرى، ص ٥٠ از رسول خدا صلّى الله عليه و آله آورده است که: قَالَ:﴿ رُفِعَ عَنْ أُمَّتِى (تِسْعٌ): الْخَطَآءُ، وَ النِّسْيَانُ، وَ مَا أُکرِهُوا عَلَيْهِ، وَ مَا﴾﴿ُ لَا يَعْلَمُونَ، وَ مَا لَا يُطِيقُونَ، وَ مَا اضْطُرُّوا إلَيْهِ، وَ الْحَسَدُ، وَ الطِّيَرَةُ، وَ التَّفَکرُ فِى الْوَسْوَسَةِ فِى الْخَلْقِ مَا لَمْ يُنْطَقُ بِشَفَةٍ وَ لَا لِسَانٍ.﴾
و در «وسآئل الشّيعة» طبع حروفى، ج ٤ (ج ٢ از کتاب صلوة) أبواب القيام، ص ٦٩٠، حديث شماره ٧١٢٠ آورده است: ٦-﴿ وَ بِالإسْنَادِ عَنْ سَمَاعَةَ، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ يَکونُ فِى عَيْنَيْهِ الْمَآءُ فَيَنْتَزِعُ الْمَآءَ مِنْهَا فَيَسْتَلْقِى عَلَى ظَهْرِهِ الايَّامَ الْکثِيرَةَ: أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَقَلَّ أَوْ أَکثَرَ؛ فَيُمْتَنَعُ مِنَ الصَّلَوةِ الايَّامَ إلَّا إيمَآءً وَ هُوَ عَلَى حَالِهِ. فَقَالَ:﴾﴿ُ لَا بَأْسَ بِذَلِک؛ وَ لَيْسَ شَىْءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللهُ إلَّا وَ قَدْ أَحَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إلَيْهِ.﴾ وَ حديث شماره ٧١٢١ بدينگونه است: ٧- عَنِ الْحُسيْنِ بْنِ سَعِيد، عَنْ فِضَالَةَ، عَنْ حُسَيْن، عَنْ سَمَاعَةَ، عَنْ أَبى بَصِيرٍ، قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَنِ الْمَرِيضِ، هَلْ تُمْسِک لَهُ الْمَرْأةُ شَيْئًا فَيَسْجُدُ عَلَيْهِ؟! فَقَالَ:﴿ لَا! إلَّا أَنْ يَکونَ مُضْطَرًّا لَيْسَ عِنْدَهُ غَيْرُهَا؛ وَ لَيْسَ شَىْءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللهُ إلَّا وَ قَدْ أَحَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إلَيْهِ.﴾