
ولایت فقیه در حکومت اسلام ج2
جلد دوم از مجموعۀ «ولایت فقیه در حکومت اسلام» از آثار برجستۀ حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه بوده که پیرامون «ادلۀ ولایت فقیه و سعۀ دلالت آنها» با بیانی سلیس و شواهدی متقن، به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • در ولایت فقیه باید علم ظاهر و علم باطن با هم جمع باشد • بحثی دربارۀ مطلق و مقیّد و کیفیت أخذ به اطلاق • شناخت علمای سوء از راه ادراک وجدانی و فقه قلبی • حرمت تقلید در صورت مشاهدۀ فسق ظاهر از مرجع تقلید • بهترینِ خلق خدا بعد از انبیاء، علماء هستند در صورتی که صالح باشند • برای مرجعیت، ملکهای بالاتر از عدالت لازم است • بحثی در عدم صحتِ استصحاب عدالت فقیه، وقتی به مرجعیت میرسد • رجوع جاهل به عالم از جهت فطرت، عقل و شرع • هنگام دسترسی به اعلم، رجوع به عالم، خلاف است • دلیل قطعیِ عقلی بر لزوم تشکیل حکومت • میزان اعلمیت فقیه، اعلمیت به کتابالله است • هر خبری که خلاف علم باشد، قبل از رجوع به سندش مردود است • برخی دیگر از روایات دالّه بر ولایت فقیه • بحث پیرامون «تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام»
ولایت فقیه در حکومت اسلام ج2
55عبارت: وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْک را ندارد، شاهد براى ما واقع نمیشود.
بلى، روایت «عیون المعجزات» مىتواند شاهد واقع شود، كه گفتیم «مُرسَل» است؛ و این روایت سندش خوب است، مُسْنَد است و لیكن این جمله در آن نیست.
علّامه مجلسى در «بحارالانوار»1. روایت ثالثى را در همین باب حكایت میكند از «مَناقِب»2 ابن شهرآشوب از كتاب «الجلآء و الشّفآء» و در آنجا گرچه این فقره «وَ فِى الْأُمَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْک» نیست، أمّا صاحب «مناقب» در انتهاى روایت گفته است: الْخَبَر. و ما نمیدانیم این «الْخَبَر» إشاره به چیست؟ اگر إشاره به بقیه خبر است كه همان «وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْک» باشد، مطلب تمام است؛ زیرا روایت، هم «مُسند» بوده و هم از نقطه نظر دلالت تمام است. ولیكن ممكن است كه أحیاناً «الْخَبَر» كه إشاره به بقیه خبر است، بقیه خبر چیز دیگرى باشد.
عَلَى کلِ تقدیر، تا هنگامیكه كتاب «الجلآء و الشّفآء» بدست نیاید، و در آنجا إنسان نبیند كه این جمله موجود است، با لفظ «الْخَبَر» نمىتوانیم یقیناً حكم كنیم كه «الْخَبَر» إشاره به سوى وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْک است.
نتیجه و محصّل استدلال از این حدیث شریف
محصّل كلام آنكه: این دو روایت از جهت سند خوب، ولى از جهت دلالت تمام نیست؛ و روایت «عیون المعجزات» از جهت دلالت تمام، ولى مُرسَل است؛ و براى استفاده انحصار حجّیت در فتواى أعلم، تمسّك به این روایت تنها، مشكل است.
بلى روایت دیگرى در مقام داریم كه براى انحصار حجّیت در فتواى أعلم
- «بحارالانوار» طبع کمپانى، ج ١٢، ص ١٢١
- «المناقب» لابن شهرءَاشوب، طبع سنگى، ج ٢، ص ٤٢٩؛ عن «الجلآء و الشّفآء» فى خبرٍ: أَنَّهُ لَمَّا مَضَى الرِّضَا جَآءَ مُحَمَّدُ بْنُ جُمْهُورِ الْعِمِّىِّ وَ الْحَسَنُ بْنُ رَاشِدٍ وَ عَلِىُّ بْنُ مُدْرِک وَ عَلِىُّ بْنُ مَهْزِيَارَ ...
