ولایت فقیه در حکومت اسلام ج2

یذْهَبُ سَفَالًا حَتَّى یرْجِعُوا إلَى مَا تَرَکوا.

 «هیچ امّتى هیچگاه أمر خود را به غیر أعلم نسپرده، مگر اینكه دائماً رو به پائین و پستى مى‌گرایند و أمر آنها در سطح پائین حركت میكند؛ تا اینكه از طریقه و روش خود برگردند.»

 حضرت نمى‌فرماید: أمر آنها به كلّى ضایع و نابود مى‌شود. بدین معنى كه اگر شخص غیر أعلم، رهبرى جامعه را در دست بگیرد و حكومت كند و فتوى بدهد و قضاوت نماید، آن جامعه به نیستى و نابودى كشیده نمى‌شوند، بلكه در پرتو نور او نیز حركت مى‌كنند، أمّا در یك افق پائین تر.

 به خلاف موقعى كه أعلم زمام امور را در دست بگیرد؛ او در یك افق بالاتر، و در یك فضاى عالیتر و راقى تر، با یك اندیشه قوى‌تر همه مردم را به راه كمال مى‌رساند.

 سَفال‌، از سَفْل‌ است. یعنى در یك مرتبه پائین. و این تعبیرِ بسیار لطیفى است كه مى‌فرماید: سَفالًا؛ یعنى مردم حركت مى‌كنند؛ هم از حُظوظ زندگى بهره‌مند شده و هم از تمتّعات إلهیه متمتّع مى‌شوند؛ أمّا در یك درجه پست و پائین، بحسب رتبه و درجه كمال و عدم كمال آن شخص ولىّ كه رهبر این قوم و امّت است، تمام أفراد هم بر همان نَهْج حركت خواهند كرد.

 أمّا اگر شخص أعلم، زمام أمر امّت را در دست بگیرد، جامعه را در یك افق عالى به صوب كمال رهبرى مى‌كند. و این آیه مباركه هم با آن روایت شریفه كه عرض شد، در بسیارى از مُفاد یكى است. یعنى هر دو مى‌خواهند یك مطلب و مفاد را براى ما بیان كنند.

 على كلّ تقدیر، ما مى‌خواهیم از این آیه مباركه استفاده كنیم و بگوئیم: آیه در صدد بیان این مطلب است كه: علم نور است، علم حقّ است و علم حقیقت است، و همانطور كه تمامى آیات قرآن، ما را به حقّ دلالت و دعوت مى‌نماید، مانند كریمه: أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ‌