ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

شده است، بیان كرده و معنى مناسب آنها را ذكر نموده، و در این معانى مطلب را توسعه و گسترش داده است.

 بارى ما در اینجا آنچه لازم بود از كتب لغت درباره معنىِ ولایت و مشتقّات آن آوردیم، تا خبیرِ بصیر، بر خصوصیات معانى و موارد استعمال آنها مطّلع گردد، و با تأمّل و تدبّر بدست آورد كه: تمام این معانى مختلفى را كه براى وَلایت‌و وَلِىّ، و مَوْلى، و غیرها نموده‌اند ـ چنانكه در «تاج العروس» گوید: معانى ولىّ‌به بیست و یك قسم مى‌رسد ـ همه و همه راجع به یك معنى واحدى است كه آن، أصل و ریشه معنىِ ولایت است، و بقیه معانى آن نیز با استعاره از آن معنى آورده شده است.

 و بعبارةٍ اخرى: أصل معنى ولایت‌در همه این موارد استعمال، محفوظ است، غایة الامر بمناسبت جهتى از جهات، آن معنى أصل را با ضمیمه خصوصیتى كه در مورد استعمال در نظر گرفته‌اند ملاحظه نموده‌اند و آن أصل همان معنائى است كه راغب در «مفردات» ذكر نموده است؛ آنجا كه در مادّه‌ «وَلْىْ» گوید: الْوَلآءُ وَ التَّوَالِى أنْ یحْصُلَ شَیئَانِ فَصَاعِدًا حُصُولًا لَیسَ بَینَهُمَا مَا لَیسَ مِنْهُمَا. «ولاء و توالى عبارت است از آنكه: دو چیز یا بیشتر طورى با همدیگر متّحد بشوند كه چیزى غیر از خود آنها در میانشان وجود نداشته باشد.» به این معنى كه: بین آنها هیچگونه حجاب و مانع و فاصله و جدائى و غیریت و بینونت نباشد، بطوریكه اگر فرض شود چیزى بین آن دو وجود داشته باشد، از خود آنها باشد؛ نه از غیر آنها.

تحقّق ولایت در بندگان خدا بواسطه هُو هوِیتى است كه در أثر فَنآء فِى اللَه حاصل مى‌شود

 مثلًا مقام وحدانیت و یگانگى كه بین بنده و پروردگارش پیدا مى‌شود كه هیچگونه حجاب و پرده‌اى در هیچ یك از مراحل: طبع و مثال و نفس و روح و سرّ نبوده باشد، این را وَلایت‌ گویند. و مقام یگانگى كه بین حبیب و محبوب، و عاشق و معشوق، و ذاكر و مذكور، و طالب و مطلوب پیدا شود بطوریكه أبداً به هیچ وجه من الوجوه جدائى نبوده باشد، آنرا وَلایت‌ گویند.