ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

امور و قدرت بر آنها و بجا آوردن آنها را دارد، و تا هنگامى كه این معانى سه گانه (تدبیرو قدرت‌و فعل) با یكدیگر مجتمع نشوند إطلاق لفظ والى در آنجا آزاد و رها نیست.

 و در «لسان العرب» آنچه را كه ما از «نهایه» و «تاج العروس» نقل كردیم بعینه آورده است، و لذا از تكرار آن خوددارى مى‌نمائیم.

 راغب اصفهانىّ در «مفردات» گوید: الْوَلآءُ و التَّوَالِى أنْ یحْصُلَ شَیئَانِ فَصَاعِدًا حُصُولًا لَیسَ بَینَهُمَا مَا لَیسَ مِنْهُمَا. «وَلَاءو توَالى‌بمعنى آن است كه: دو چیز یا بیشتر طورى با همدیگر قرار گیرند كه چیزى غیر از خود آنها در میانشان وجود نداشته باشد.» و بدین مناسبت وَلَاء و توَالِى را براى قُرب مكانى و قرب نَسَبى، و قرب دینى، و قرب صداقت و دوستى و قرب نصرت و یارى، و قرب اعتقادى استعاره مى‌آورند.

 و وِلایت‌ با كسره به معنىِ نُصرت، و وَلایت‌ با فتحه به معنى متولّى شدن در امور است؛ و گفته شده: وِلایت‌ و وَلایت‌ همانند دِلالت‌ و دَلالت‌ هستند، و حقیقت آن متولّى شدن بر أمر است. و هر یك از وَلّى‌ و مَوْلَى‌، در این معنى استعمال مى‌شوند، و بنابراین در معنى فاعلى‌ مُوالِى‌ و در معنى مفعولى‌ مُوَالَى‌ گفته مى‌شود. وَلىّ‌ بر وزن‌ قَتِیل‌ هم به معنى اسم فاعل «قاتل» و هم به معنى اسم مفعول «مَقتول» مى‌آید.

اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ‌؛ نِعْمَ الْمَوْلى‌؛ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ

 به مؤمن وَلِىُّ اللَه‌گفته مى‌شود؛ و لیكن مَوْلَى اللَه‌وارد نشده است. و گاه گفته مى‌شود: اللَهُ تَعَالَى وَلِىُّ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَوْلَاهُمْ. «خداوند متعال، ولىّ مؤمنان و مولاى ایشان است».

 أمّا از نوع أوّل كه به معنى فاعل باشد این آیات است: اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا¹ «خداوند ولىّ كسانى است كه إیمان آوردند.» إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ‌² «بدرستى