ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

دوست داشت؛ و بعضى از آنها صَدِیق‌است، و بعضى از آن معانى نصیراست از مادّه‌ وَالَاهُ‌ یعنى یارى كرد او را.

 وَ وَلِىَ الشَّىْ‌ءَ، وَ وَلِىَ عَلَیهِ، وِلَایةً وَ وَلَایةً، با كسره و فتحه است؛ و یا آنكه با فتحه مصدر و با كسره اسم است، مثل: إمارَتْ و نِقابَتْ‌، چون اسم است براى آن أمرى كه متولّى آن شده‌اى، و بر انجام آن قیام نموده‌اى. و بنابراین چون معنى مصدرى را إراده كنند، فتحه مى‌دهند؛ و بر این گفتار، سیبویه تصریح كرده است.

 و گفته شده است كه: وِلایت‌ با كسره، خِطَّه‌ و إمَارَت‌ است؛ و بر این گفتار در «مُحْكَم» تصریح كرده است كه همانند إمارَتْ‌است. و ابن سِكِّیت گفته است: وِلایت‌ با كسره به معنى‌ سلطان‌ است.

 و پس از آنكه ـ همانطور كه ذكر كردیم ـ معانى مختلفى براى مَوْلَى‌ذكر مى‌كند مى‌گوید: همچنین‌ مَوْلَى و وَلِىّ: الَّذِى یلِى عَلَیک أمْرَک‌؛ یعنى آن كسیكه به عنوان تسلّط و برترى، امور تو را عهده دار و متكفّل گردیده است. و مَوْلَى‌ و وَلِىّ‌ هر دو به معنىِ واحد هستند؛ و از همین قبیل است حدیثى كه وارد شده است: أَیمَا امْرَأَةٍ نَکحَتْ بِغَیرِ إذْنِ مَوْلَاهَا، و بعضى همین حدیث را روایت كرده‌اند كه: أَیمَا امْرَأَةٍ نَکحَتْ بِغَیرِ إذْنِ وَلِیهَا. (از اینجا استفاده مى‌شود كه‌ مَوْلَى‌ و وَلىّ‌ یك معنى دارند.)

 تا مى‌رسد به اینجا كه مى‌گوید: و از جمله معانى ولىّ‌كه در أسماء خداوند تعالى آمده است، ناصر است؛ و گفته شده: الْمُتَوَلِّى لِامُورِ الْعَالَمِ القَآئِمُ بِهَا؛ یعنى متولّى و عهده دار و صاحب اختیار امور عالم بوده و بر همه عالم قیام دارد، و بر آن امور متمكّن است. و گفته شده كه: معنى ولىّ‌در اینجا والى است. وَ هُوَ مَالِک الاشْیآءِ جَمِیعِهَا المُتَصَرِّفُ فِیهَا، یعنى خداوند مالك همه چیزهاست بطور كلّىّ، و تصرّف كننده در آنهاست بطور عموم.

 آنگاه مى‌گوید: و ابن أثیر گفته است: مثل آنكه وَلایت‌دلالت بر تدبیر در