ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

آمدند و بعضى به بعض دیگر گفتند: اگر ما به این آیه كافر شویم، به سائر آیات قرآن هم كافر شده‌ایم! و اگر به این آیه إیمان آوریم، ما را به همان متن و مُفاد خود دعوت مى‌كند؛ وَ لَکنَّا نَتَوَلَّى وَ لَا نُطِیعُ عَلِیا فِیمَا أَمَرَ؛ فَنَزَلَتْ‌: ﴿يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها﴾¹. «ولیكن ما ولایت علىّ را قبول مى‌كنیم؛ و أمّا درباره آنچه كه او أمر مى‌كند إطاعت او را نمى‌نمائیم؛ پس این آیه نازل شد: نعمت خدا را مى‌شناسند، و سپس آن نعمت را إنكار مى‌كنند.»

 و گفتار خداوند تعالى: النَّبِيُّ أَوْلى‌ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‌²، از حضرت باقر علیه السّلام وارد است كه: این أولویت پیامبر به مؤمنین از خود ایشان، درباره أمر حكومت و إمارت نازل شده است؛ و معنى آیه این مى‌شود كه: پیغمبر نسبت به مردم از خود آنها به خودشان سزاوارتر است؛ و بنابراین جائز است كه پیامبر در صورت نیاز، غلام و مملوكى را با وجود آنكه صاحبش به آن محتاج است، از او بگیرد.

 و روى همین أصل روایتى وارد شده است كه: النَّبِىُّ ـ صَلَّى اللَهُ عَلَیهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ ـ أَوْلَى بِکلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ؛ وَ کذَا عَلِىٌّ مِنْ بَعْدِهِ.

 «پیامبر سزاوارتر است به هر مؤمنى از خود آن مؤمن به خودش؛ و نیز علىّ بن أبى طالب (علیه السّلام) پس از او اینچنین است.»

 و گفتار خداوند تعالى: وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِ‌³ «از براى خداوند وَلیى از جهت ذلّت او نیست.» ولىّ به كسى گویند كه قائم مقام و جانشین شخص باشد در امورى كه اختصاص به او دارد، و آن شخص به جهت عجز و ناتوانى قادر بر بجا آوردن آن امور نیست؛ مانند ولىّ طفل و ولىّ مجنون.