ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

رجوع نكنند، لازم مى‌آید كه أحكام بكلّى تعطیل شود. در حالیكه مسلّم اینطور نیست. چرا؟ براى اینكه در زمان خود پیغمبر صلَّى الله علیه و آله و سلَّم، آن حضرت أفرادى را براى حكم و قضاوت به نقاط دور دست مانند: یمَن و طائف مى‌فرستادند. و یا در مكّه بعد از فتح، شخصى را به جاى خود گذاشتند كه به امور مردم رسیدگى كرده و قضاوت و حلّ خصومت نماید؛ با اینكه آنها نه پیغمبر بودند و نه وصىّ پیغمبر!

 در زمان أئمّه علیهم السّلام هم مطلب از همین قرار بوده است. أمیر المؤمنین علیه السّلام أفرادى را براى حكومت در شهرها مى‌فرستادند، كه آنها نه پیغمبر بودند و نه وصىّ پیغمبر؛ و چه بسا خطا هم از آنان سر مى‌زد. البتّه خطاهاى آنان عمدى نبود؛ زیرا مجتهد، نهایت كوشش را در به دست آوردن أحكام مى‌كند، و اگر اتّفاقاً از روى خطا خلاف هم بنماید، عیبى ندارد و آن ممكن است. زیرا كه مجتهد مُصیب نیست.

 و بهترین دلیل بر این مطلب، اختلاف آرا مجتهدین است. زیرا كه اختلاف آراء، دلیل بر این است كه همه آنها مُصیب نیستند. و إلّا اختلافى در میان آرا آنها پیدا نمى‌شد.

 حضرت صادق علیه السّلام شاگردانى تربیت مى‌كردند و به أطراف مى‌فرستادند؛ یا أفرادى مى‌آمدند و از آن حضرت تعلیم مى‌گرفتند، و به أوطان خود بر مى‌گشتند؛ و مشغول تدریس و تعلیم و حكومت و قضاء در بین مردم مى‌شدند. و شیعیان به آنان مراجعه مى‌كردند و حضرت هم مى‌فرمودند: مراجعه كنید.

 یونس بن عبد الرّحمَن كه از بزرگان أصحاب است، در مسجد كوفه مى‌نشست و مردم مى‌آمدند و مَسائلشان را سؤال مى‌كردند، و او هم فتوى مى‌داد و در بین مردم فصل خصومت مى‌كرد. از حضرت سؤال شد: یونُسُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثِقَةٌ ءَاخُذُ عَنْهُ مَعَالِمَ دِینِى؟ قَالَ: نَعَمْ. «یونس بن عبد الرّحمن، ثقه