
ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1
جلد اول از مجموعۀ «ولایت فقیه در حکومت اسلام» از آثار برجستۀ حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه بوده که پیرامون «حقیقت مسئلۀ ولایت و برخی فروع آن» با بیانی سلیس و شواهدی متقن، به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • معنای لغوی و اصطلاحی ولایت • تحلیل و تفسیر ولایت امام معصوم علیهالسلام • آیات و روایاتی که دلالت بر ولایت امام معصوم دارد • اتحاد ولایت امام معصوم با ولایت خدا • ائمه علیهمالسلام کیفیت اجتهاد را به شاگردان خود تعلیم میفرمودند • تبیین و توجیه برخی دستورات ائمه که در ظاهر، خلاف است • تحقیقی دربارۀ اوامر امتحانی • بحث و تحقیق دربارۀ سند و دلالتِ روایت مقبولۀ عمربنحنظله • جعل احکام بر اساس قضایای حقیقیه است، نه خارجیه • بحث پیرامونِ حجّیّت خبر ضعیف، محفوف به قرائن خارجیه
ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1
47بدون والى بماند، یا اینكه والى بفرستد و آن والى هم در بعضى از امور اشتباه كند، البتّه فرستادن آن والى كه در بعضى از امور اشتباه مىكند بهتر است تا اینكه أصلًا والى نفرستد و مردم را بدون والى و سرپرست بگذارد.
حال چه إشكالى دارد كه ما در آیه: أُوْلِى الامرْ، همین را قائل شویم و بگوئیم كه در: أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ، خدا مىگوید: از این صاحبان أمر خودتان (مثل أفرادى كه رسول خدا، یا أمیر المؤمنین علیهما السّلام بعنوان فرمانده در جنگها، یا بعنوان استاندار به شهرها مىفرستادند) از اینها هم إطاعت كنید، اینها واجب الإطاعه باشند؟! زیرا آن مصلحتى كه أصل جعل آنها در بردارد، آنقدر زیاد است كه بر مفسده خطائى كه أحیاناً بعضى اوقات از آنها سر بزند غالب مىشود. پس چه إشكال دارد كه ما بگوئیم: اولى الامر معصوم نیستند! بلكه همین أفرادى هستند كه صاحبان أمر هستند؛ و در عرف و عادت هم شما به آنها صاحب الامر مىگوئید؟
جواب این است: این تصوّر شما فى حدّ نفسِه و در مقام ثبوت و فرضیه، إشكالى ندارد (كه پیغمبر أكرم چنین كارى بكند؛ و براى آن مصلحت، شخص غیر معصومى را بگمارد؛ و البتّه آن شخص صد در صد نسبت به بقیه أفراد از همه بهتر است، ولى معصوم نیست؛ و خطا هم از او سر مىزند.) و لیكن صحبت ما در مقام تصوّر و إمكان و ثبوت نیست؛ بلكه سخن در ظهور آیه است. آیه ظهور دارد در اینكه شما از اولى الامر باید تبعیت كنید؛ و اینها عصمت دارند؛ زیرا آیه شریفه به سبك و سیاق واحد، إطاعت خدا و رسول خدا و اولى الامر را واجب مىكند؛ و همانطورى كه در إطاعت پروردگار و رسول خدا حتماً عصمت هست، بر همان أساس هم إطاعت اولى الامر را واجب كرده است؛ و آیه ظاهر در این است.
پس آیه مىگوید: از أُولوا الامر باید إطاعت كنید، چون اینها معصومند؛ و بحث ما اینك در ظهور و مُفاد آیه است؛ حالا امكان داشته باشد كه عنوان
