ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

خطاب، خطاب به مؤمنین است: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ. «اى كسانى كه إیمان آورده‌اید، از خدا إطاعت كنید، و از رسول خدا و اولى الامر إطاعت كنید.» ـ «پس اگر در چیزى تنازع كردید، آن را به خدا و رسول برگردانید.» یعنى اگر شما با هم در امور شخصى، در مرافعات و در زندگى نزاع و خصومتى پیدا كردید، فصل خصومت خود را به خدا و رسول إرجاع بدهید؛ مرجعِ خود را براى حلّ مشكل، خدا و رسول قرار دهید.

 چرا نفرمود: فَإن تَنَزَعْتُمْ فِى شَىْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ إلَى اللَهِ وَ الرَّسُولِ وَ اوْلِى الامْرِ ...؟ براى اینكه بیان شد: اولى الامر شأنیتى براى تشریع ندارند؛ وظیفه آنها فقط صدور أوامر ولائى است. و در اینجا خداوند مى‌خواهد بفرماید كه اگر شما تنازع كردید، مرجعتان همان كلّیات كتاب و أحكام جزئیه‌اى است كه رسول خدا بیان كرده است؛ و اولى الامر هم در أحكام جزئیه تابع رسول الله هستند، و از خود استقلالى ندارند، پس مرجع رفع خصومت (از جهت روشنگرى و بیان و حلّ مسأله) باید كتاب خدا باشد در أحكام كلّیه، و سنّت رسول الله باشد در مصادیق و أحكام جزئیه.

 و این خیلى روشن است كه: اى كسانى كه ایمان آوردید ـ و مورد خطابِ من هستید ـ اگر نزاع كردید مرجعتان خدا و رسول خداست. پس در اینجا لفظ اولى الامر به این جهت نیامد.

 و از اینجا استفاده مى‌كنیم نادرستى آنچه را كه در بعضى از تفاسیر أهل تسنّن، و تفاسیر بعضى از سنّى مسلكان آورده‌اند. آنها گفته‌اند: علّت آنكه در اینجا نفرمود: فَرُدُّوهُ إلَى اللَهِ وَ الرَّسُولِ وَ اوْلِى الامْرِ، این است كه: فَإِن تَنَزَعْتُمْ‌، یعنى اگر شما نزاع كردید با خودِ اولى الامر در أصل مسأله ولایت؛ مثلًا اگر أُولوا الامر بگویند: ما صاحب ولایتیم؛ و نظر شما بر خلاف آنان باشد، در این صورت مرجعتان كتاب و رسول خدا مى‌باشد؛ زیرا اولى الامر خود،