ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

 و بر این أساس خداوند تعالى‌ ولىّ‌ تمام موجودات است در عالم تكوین بطور مطلق، و همه موجودات نیز ـ بدون استثناء ـ تكویناً ولىّ‌ خدا هستند، زیرا بین خدا كه ربّ است و بین موجودات كه مربوبند، حجاب و فاصله‌اى وجود ندارد مگر آنكه آن حجاب از خود آنهاست. و أمّا در عالم تشریع و عرفان، ولایت حقّ‌ اختصاص به كسانى دارد كه از مراحل شرك خفىّ بطور كلّى عبور كرده، و از همه حجابهاى نفسانىّ گذشته، و در نقطه أصلى و حقیقت عبودیت قرار گرفته‌اند.

 و بر همین میزان است كه به هر یك از دو طرف نسبت و إضافه‌ ولىّ‌ گویند؛ یعنى بینونت و غیریت به كلّى از بین رفته و هُو هُوِیت‌ پیدا شده است. خدا ولىّ مؤمن است و مؤمن هم‌ ولىّ‌ خداست. به مؤمن‌ وَلِىُّ اللَه‌ مى‌گوئیم كه جمع آن‌ أوْلِیاءُ اللَه‌ است و خداوند هم ولىّ‌آنهاست: اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ¹ وَلِىّ‌در اینجا بتمام معنى الكلمه بین مؤمن و پروردگار به یك عنایت استعمال مى‌شود. و این است حقیقت معنى وَلَایت!

تحقّق معانى مختلفه ولایت در مصادیقش، به نحو اشتراك معنوى است؛ نه لفظى

 و از اینجا بدست می‌آوریم كه: أوّلًا: در ولِىّ‌ به معنى مفعول، تمام آثار و خصوصیات‌ وَلِىّ‌ به معنى فاعل مشهود مى‌باشد و چون آئینه بدون مختصر خودنمائى و مثل آب صاف، و مانند شیشه بدون اندك خودنمائى، تمام چهره صاحب صورت را در خود منعكس مى‌كند.

 ثانیاً: تمام مشتقّاتى كه از وَلِىّ‌آمده است، و تمام معانى‌اى كه براى آن ذكر شده است، همه بر این أساس و روى این میزان است؛ چون لازمه ولایت قُرب است، و قرب هم داراى أنواع و أشكال مختلفى است كه در هر یك از مظاهِر قرب و نزدیكى بتمام معنى كلمه، آن حقیقت ولایت، با لحاظ این خصوصیت قرب ملاحظه شده است.

 و علیهذا صحیح نیست كه بگوئیم: وَلَایتْ‌و وَلِىّ‌ و مَوْلَى‌ و سائر