ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1
جلد اول از مجموعۀ «ولایت فقیه در حکومت اسلام» از آثار برجستۀ حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه بوده که پیرامون «حقیقت مسئلۀ ولایت و برخی فروع آن» با بیانی سلیس و شواهدی متقن، به رشتۀ تحریر درآمده است. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • معنای لغوی و اصطلاحی ولایت • تحلیل و تفسیر ولایت امام معصوم علیهالسلام • آیات و روایاتی که دلالت بر ولایت امام معصوم دارد • اتحاد ولایت امام معصوم با ولایت خدا • ائمه علیهمالسلام کیفیت اجتهاد را به شاگردان خود تعلیم میفرمودند • تبیین و توجیه برخی دستورات ائمه که در ظاهر، خلاف است • تحقیقی دربارۀ اوامر امتحانی • بحث و تحقیق دربارۀ سند و دلالتِ روایت مقبولۀ عمربنحنظله • جعل احکام بر اساس قضایای حقیقیه است، نه خارجیه • بحث پیرامونِ حجّیّت خبر ضعیف، محفوف به قرائن خارجیه
مرتب سازی:
ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1
206بر أساس ولایت خداست؛ و كسى كه این حكم را نقض كند یا سبك بشمارد، ولایت خدا را سبك شمرده و آن شخص، مشركِ به خدا خواهد بود.
عین این روایت را شیخ در «تهذیب» از محمّد بن یحیى، از محمّد بن الحسن بن شَمّون، از محمّد بن عیسى، با همین عبارتى كه كُلَینى نقل كرد، در باب قضاء و أحكام ذكر مىكند1.
مناطِ أرجحیت در صورت دو حكم فقیه، در مسأله واحده
أمّا صدوق رضوان الله علیه در «مَنْ لا یحْضُرُهُ الفَقیه»2 پس از فقراتى كه ذكر شد دنبالهاى را ذكر مىكند كه بسیار جالب است:3.
قَالَ: قُلتُ: فِى رَجُلَینِ اخْتَارَ کلُّ وَاحِدٍ مِنْهُم رَجُلًا فَرَضِیا أَنْ یکونَا النَّاظِرَینِ فِى حَقِّهِمَا فَاخْتَلَفَا فِیمَا حَکمَا وَ کلاهُمَا اخْتَلَفَا فِى حَدِیثِنَا؟ مطلب كه به اینجا رسید عمر بن حنظله میگوید: من از حضرت سؤال كردم: حال اگر این دو نفر كه با همدیگر نزاع كردند هر كدام یك مرد را انتخاب كردند، و راضى شدند كه هر یك از آن دو مرد در حقّ آنها نظر كنند و حكم بدهند، و آن دو مرد هم بواسطه اختلاف در حدیثى كه از شما نقل مىكنند در حكمشان اختلاف رخ داده است، تكلیف چه خواهد بود؟
زیرا بدیهى است در صورت وحدت حاكم، حكم براى هر دو نفر از
- «تهذيب» طبع نجف، ج ٦، کتاب القضايا و الاحکام، ص ٢١٨
- «من لا يحضره الفقيه» طبع مکتبه صدوق، ج ٣، أبواب القضايا و الاحکام، ص ٨ تا ص ١١؛ و طبع نجف، ج ٣، ص ٥ و ٦
- بايد دانست که: اين روايت را بتمامه و کماله أيضاً خود کلينى در «کافى» کتاب فضل العلم، باب اختلاف الحديث، ج ١، ص ٦٧، حديث ١٠ از طبع مکتبه صدوق آورده است؛ و اين آخرين حديث اين باب است؛ و همچنين بتمامه و کماله شيخ طوسى أيضاً در «تهذيب» ج ٦، بابٌ فى القضايا و الاحکام، ص ٣٠١، حديث ٥٢ از طبع نجف، و شماره مسلسل ٨٤٥ آورده است؛ و أيضاً ملّا محمّد محسن فيض کاشانى در «وافى» طبع حروفى إصفهان، ج ١، ص ٢٨٥، رقم ٢٢٩- ١٣ کتاب العقل و العلم از «کافى» و «تهذيب» ذکر نموده است.