ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

 بناءً علیهَذا هر كس كه ولىّ دارد، نیازمند به اوست؛ و چون خداوند غنىّ و بى نیاز است، محال است كه داراى ولىّ باشد؛ و همچنین اگر آن ولىّ هم نیازمند به خدا باشد، در اینجا دور لازم مى‌آید، و اگر نیازمند نباشد شریك او خواهد بود؛ و هر دو صورت محال است.

از جمله أسماء خداوند تعالى وَلِىّ است؛ یعنى ناصر و متولِّى امور عالم

 ابن أثیر جَزَرى‌ در «نهایه» گوید: از جمله أسماء خداوند تعالى‌ وَلِىّ‌ است؛ یعنى ناصر و یارى كننده. و گفته شده است كه: معنى آن متولِّى إداره امور عالم و خلائق است كه بر همه عالم قیام دارد.

 و از جمله أسماء خداوند والى‌است، و آن به معنى مالك جمیع أشیاء و تصرّف كننده در آنهاست؛ و گویا كه‌ وِلایت‌ إشعار به تدبیر و قدرت و فعل دارد؛ و تا وقتیكه تدبیر و قدرت و فعل با هم مجتمع نباشند اسم والى بر آن إطلاق نمى‌شود. تا آنكه گوید:

 و لفظ مَوْلَى‌در حدیث بسیار آمده است؛ و آن اسمى است كه بر جماعت كثیرى گفته مى‌شود؛ و آن عبارت است از رَبّ (مربّى و صاحب اختیار) و مَالِک‌ (صاحب مِلك) و سَید (آقا و بزرگوار) و مُنْعِم‌ (نعمت بخشنده) و مُعْتِق‌ (آزاد كننده) و نَاصِر (یارى كننده) و مُحِبّ‌ (دوست دارنده) و تَابِع‌ (پیروى كننده) و جَار (همسایه) و ابن عَمّ‌ (پسر عمو) و حَلِیف‌ (هم سوگند) و عَقِید (هم پیمان) و صِهْر (داماد) و عَبْد (غلام و بنده) و مُعْتَقْ‌ (غلام یا كنیز آزاد شده) و مُنْعَمٌ عَلَیهِ‌ (نعمت بخشیده شده)؛ و بسیارى از این معانى در حدیث آمده است، پس لفظ مَوْلَى‌ در هر حدیث، به آن معنى كه آن حدیث اقتضاء دارد نسبت داده میشود. و هر كس كه متصدّى أمرى گردد و یا قیام بر آن كند آن كس مَوْلَى‌و وَلِىّ‌آن أمر خواهد بود.

 اینها مطالبى بود كه از «نهایة» ابن أثیر نقل شد.

 زَبیدى‌ در «تاج العروس» مى‌گوید: وَلِىّ‌ معانى بسیار دارد؛ بعضى از آنها مُحِبّ‌ است، و آن ضدّ دشمن است؛ و آن اسم است از مادّه‌ وَالَاهُ‌ یعنى او را