امام شناسی ج2

على هذا النّهج، استعار اثر الوضوء فى الوجه و الیدین و الرّجلین للانسان من البیاض الذى یکون فى وجه الفرس و یدیه و رجلیه.

 و در «مصباح المنیر» گوید: الْحَجْلُ: الْخلْخالُ بکسر الخاء و الفتح لغة. و یسمى القید حجلا على الاستعارة و الجمع حُجول و احجال مثل حَمل و حُمول و احمال. و فرسٌ مُحَجَّل و هو الذى ابیضّت قوائمه و جاور البیاض الارساغ الى نصف الوظیف و نحو ذلک، و ذلک موضع التّحجیل فیه. و التّحجیل فى الوضوء غسل بعض العضد و غسل بعض السّاق مع غسل الید و الرجل.

 و ابن اثیر در «نهایه» گوید: فى صفة الخیل: «خیرُ الخیل الأقرح المُحَجَّلُ» هُوَ الَّذى یرتفع البیاض فى قوائمه الى موضع القید و یجاوز الارساغ و لا یجاوز الرکبتین لأنّهما مواضع الاحْجال و هى الخلاخیل و القیود، و لا یکون التحجیل بالید و الیدین ما لم یکن معها رجل او رجلان. و منه الحدیث: «امَّتِىَ الْغُرُّ الْمُحَجَّلُونَ» اى بیض مواضع الوضوء من الایدى و الوجه و الاقدام، استعار اثر الوضوء فى الوجه و الیدین و الرجلین للانسان من البیاض الذى یکون فى وجه الفرس و یدیه و رجلیه.

 و در «لسان العرب» اوّلًا گوید: و الحُجلة مثل القُبَّة، و حجلة العروس معروفة و هى بیتٌ یزین بالثّیاب و الاسَرَّة و السُّتور، و منه‌ «اعْرُوا النِّساءَ یلْزِمْنَ الْحِجالَ»، و حَجَّلَ العروس: اتَّخَذَ لها حَجَلَةً.

 و سپس عین عبارت سابق را از ابن اثیر نقل کرده است.

 بنابر آنچه ذکر شد معنى قائد الْغُرِّ المحجّلین یکى از دو چیز است یا غُرّ به معنى سفید پیشانى‌ها و محجَّلون یعنى سفید دست و پاها است، و این کنایه است از نورانیت صورت و دست و پاهاى وضو گیرندگان که در عوالم معنى تابش نموده و مسافتى را به نور خود روشن مى‌کند، و حضرت امیرالمؤمنین پیشوا و قائد یعنى راهبر مردمان نورانى و طاهر به عوالم قدس و طهارت و عوالم نور هستند. و یا آنکه غرّ به معنى نورانى‌ها و مُحجّلون به معنى در حجله نشستگان باشد یعنى پیشوا و راهنماى مؤمنان به غرفات بهشتى و محل امن و امّان و آرامش و سکون، آن حضرت خواهد بود.

 شاهد بر معناى اول آنکه لفظ محجَّلون را با غرّ آورده است و چون تحجیل خصوص سفیدى در سر دستها و پاهاى اسب است و غرّ به معنى سفیدى در پیشانى‌