امام شناسی ج2

آنها که یقین به مرگ خود پیدا مى‌کنند و آثار و علائم موت را در خود مى‌بینند براى اولاد خود خانه محکم و لانه و آشیانه قوى و دور از دست خطر مى‌سازند.

 مرحله دوّم ـ حکم عقل است. بدون تردید عقل حاکم است بر آنکه انسان نباید امر خود را مهمل بگذارد بلکه باید براى تنظیم و استفاده از آثار خود بعد از مرگ تعیین وصىّ نموده و براى حفظ و حراست آنها توصیه و سفارش کند، تا همان طور که در زمان حیات خود از آنها مى‌خواست به طور اکمل استفاده شود در زمان ممات نیز به همان میزان استفاده گردد. بلکه عقلاى عالم به کسى که بدون وصیت بمیرد و امور خود را از زن و فرزند و دار التجارة و مزرعه و حکومت و علم و غیر ذلک بدون تدبیر و نظر بگذارد به نظر خفّت مى‌نگرند و او را ناقص مى‌دانند و در این ترک وصیت او را مذمّت مى‌کنند، به خلاف آنکه اگر وصیت کند و وصیى لایق و سرپرستى خبیر و بینا و مدبر بر بازماندگان از اولاد صغار و سایر شئون خود معین کند، او را مدح نموده و فعل او را یک فعل انسانى مى‌شمرند.

 مرحله سوّم ـ حکم شرع است که بر اساس حکم فطرت و حکم عقل تشریع شده و در تمام شرایع و ادیان، وصیت حکمى ممدوح و مستحسن شمرده شده است.

 در شریعت مقدس اسلام که اکمل و اتم ادیان و شرایع است به طور کامل با حدود و مشخصاتى معین و روشن بیان شده است.

 ﴿كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‌﴾¹.

 «بر شما از جانب خدا فرض و واجب شده است که چنانچه یکى از شما آثار مرگ را ملاحظه کند چنانچه مالى داشته باشد براى پدر و مادر و نزدیکتران از ارحام به طور معروف و پسندیده‌اى وصیت نموده و درباره آنها سفارش کند و از مال خود براى آنها قرار دهد، این حکم خدا حق است براى پرهیزگاران. و کسیکه بعد از شنیدن وصیت آن را عوض کند و تغییر دهد گناه و جرمش بر عهده همان کسانى است که تغییر داده و عوض نموده‌اند، و خداوند شنوا و داناست.»