
امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
204و نیز فرمودند:
ما مَنْ شَىْءٍ یقَرَّبُکُمْ الَى اللَهِ الّا وَ قَدْ دَعَوْتُکُمْ بهِ، وَ ما مِنْ شَىْءٍ یبَعِّدُکُمْ عَنِ النّارِ الّا وَ قَدْ نَهَیتُکُمْ عَنْهُ1
«چیزى نبود که شما را به بهشت نزدیک کند مگر آنکه من شما را بدان امر نمودم، و چیزى نبود که شما را از آتش دور کند مگر آنکه من شما را از آن نهى کردم.»
وصیت از احکام فطرى و عقلى و شرعى است
یکى از احکام متقنه شریعت که بر اساس فطرت است همانا امر وصیت است. وصیت یعنى در امور خود که راجع به امر دین و دنیاست سفارش نمودن تا آنکه مهمل و عبث نماند، و همان طور که در زمان حیات به نحو احسن بود پس از مرگ نیز به نحو احسن بوده باشد. این حکم از احکام عقلى بوده و شرع مقدّس نیز امضاء نموده است، بنابر این حکم داراى سه مرحله مىشود:
مرحله اوّل ـ حکم فطرت، و آن اینکه در فطرت و جبلّت هر فردى است که مىخواهد امور خود را بر وفق نظریه و صلاحدید خود انجام دهد و در تمام شئون و امورى که راجع به اوست خود بشخصه مراقبت نموده و مواظبت نماید. حکم فطرى و غریزه الهى است که انسان هیچگاه نمىخواهد اختیارات امور او از دست او بیرون برود و به دست شخص اجنبى سپرده شود. و به موازات علاقهاى که انسان به آثار و شئون خود دارد علاقه به اختیارات و خود رایى در آنها از تصرّف و تغییر و تبدیل و حفظ و غیرها خواهد داشت. و امتداد این علاقه و اختیار تا زمان مرگ نبوده بلکه در یک زمان طولانى و مدید تا وقتى که انسان آثار خود را بعد از مرگ در سالیان دراز و گذشتن ایام و شهور و دهور، موجود مشاهده مىکند خواهد بود.
و لذا در دنیا با یک بینش حادّ و تندى زمان بعد از موت خود را تا افقى بسیار وسیع و شعاعى بسیار طولانى نگریسته و براى حفظ و مصونیت آثار خود از علم و کتب و صدقات و ابنیه و فرزند و عیال و مزرعه و غیرها نظریه خود را اعمال، و اختیار و صلاحدید خود را ابراز، و تا نهایت درجه براى تحقّق آن در خارج پس از مرگ مىکوشد. و حتّى در حیوانات این غریزه موجود است و دیده مىشود که بسیارى از
- در «بحار الانوار» ج ١٥ کتاب الاخلاق ص ٤٨ از «کافى» بدین عبارتست که: ایها الناس و اللَه ما من شىء یقربکم من الجنة و یباعدکم عن النار الا و قد امرتکم به، و ما من شىء یقربکم من النار و یباعدکم من الجنة الا و قد نهیتکم عنه.
