
امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
197تفسیر را حذیفه از نفس معناى اخوّت استفاده کرده است. و شاهد بر این معنى آن که پیغمبر فرمود: بر سر در بهشت نوشتهاند: «رسُول اللَه و علىٌّ اخَوُهُ». بهشت عالم معنى و حقیقت و بروز و ظهور بواطن و مخفیات است. در آن عوالم رسُول اللَه با ولىّ اللَه با هم بودهاند، بلکه در عوالمى بالاتر از آن.
لذا رسُول اللَه فرمود: بر در بهشت اخوت على نوشته بود به دو هزار سال قبل. این قبلیت اشاره به عوالم بالاتر است که در آنجا اتّحاد این دو روح مقدّس بوده است.
و نیز شاهد دیگر آنکه در غالب روایات منقوله رسُول خدا فرموده است: اى على تو برادر من هستى در دنیا و آخرت. دنیا عالم ظاهر و آخرت عالم باطن است یعنى در دنیا از جهت ابلاغ و قتال در برابر تأویل قرآن و جهاد و علم و قضاء و سایر شئون نبوت برادر منى، و در آخرت از نقطه نظر علم و معرفت و توحید و صفات حسنه از کرم و حلم و عفو و ایثار و سائر مَلَکات و از نقطه نظر اطّلاع بر سرائر و مَغیبات در همه مواطن تو برادر من هستى.1
و لطیفه آن که حضرت در بعضى از روایات مذکوره فرمودند: تو برادر و رفیق من هستى یعنى در تمام آن مراحل با من ملازم بوده و مرافقت دارى. و حضرت براى تثبیت و تحقیق این معنى فرمودهاند: تو برادر من هستى و من برادر تو با آن که معلوم است برادرى از امور اضافى است، هر کس برادر دیگرى باشد آن شخص دیگر حتماً برادر شخص اول است و این احتیاج به تذکر ندارد ولى حضرت رسُول اللَه چنان این معنى را مىخواهند بفهمانند که هیچ شبهه و تأویلى در آن به کار نرود.
لذا فرمود: کسى که بر دین تو بمیرد امن و ایمان او را در بر گرفته است و تا آفتاب طلوع و غروب کند و دنیا پایدار بماند متدینین به دین تو یعنى پیروان و شیعیان تو مقرون به خیر و عافیت، مقرون به امن و سلامت، مقرون به ایمان و یقین خواهند بود، و کسى که با بغض تو از دنیا رود خداوند او را مانند مردمان جاهلیت میرانده است. یعنى کسانى که با تو ارتباط نداشته باشند از اسلام بىخبرند، کسانى که تو را
- سید حمیرى در ص ٦٣ از دیوان خود گوید:
و کانَ لَه أخاً و أمینَ غَیبٍ||عَلَى الْوَحْىِ الْمُنَزَّلِ حینَ یوحى
تخریجها من «اعیان الشیعة» ٢١٤: ١٢ و «المناقب» ١٣: ٢ و 58:3
- سید حمیرى در ص ٦٣ از دیوان خود گوید:
