
امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
175پاسخ: همانطورى که ذکر شد وجهه خطاب در این آیه مبارکه با غیر أُولواالامر از سایر مؤمنین است
﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ ...﴾
«اى کسانى که ایمان آوردهاید از خدا و رسول خدا و أُولواالامر اطاعت کنید پس اگر نزاع کردید در چیزى ....»
معلوم است که مخاطب به این خطاب افراد دیگر از مؤمنیناند و این خطاب که مردم را امر به اطاعت أُولواالامر نموده شامل خود أُولواالامر نخواهد شد. و سپس که مىفرماید: پس اگر نزاع کردید به خدا و رسول مراجعه کنید، این خطاب هم به دنبال همان خطاب اول و چون عطف است مخاطب به آن همان مخاطَبانِ اول یعنى غیر از أُولواالامر است، و بنابر این مورد تنازع همان مسائل واقعه بین خود مردم است نه مسائل و احکامى که از امام صادر مىشود. چون با وجوب اطاعت امّام، تنازع در احکام و اوامر او معنى ندارد و فرض نمىشود و نه مسائلى که بین خود أُولواالامر واقع شده و نزاعى که بین خود آنها درگیرد چون وجهه خطاب با مؤمنین است. و علاوه بر آنکه آنها معصوم بوده و نزاع نمىکنند خطاب شامل آنها نمىگردد. و البتّه معلوم است که مردم در منازعات خود باید به کتاب و سنّت رجوع کنند و کسى که بدانها علم و معرفت داشته باشد چه أُولواالامر و چه غیر آنها خصومت را فیصله دهد. مثل آیاتى که دلالت مىکند بر آنکه مؤمنین باید از رسول خدا اطاعت کنند ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَهَ وَ رَسُولَهُ﴾ چگونه در این خطابات که متوجّه مؤمنین مىشود شامل خود حضرت رسول نخواهد شد، بلکه راجع به افراد مؤمنین غیر آن حضرت است که باید حکم خدا و رسول را از آن حضرت یا از غیر آن حضرت که مطّلع و عالم باشد سؤال کنند و سپس اطاعت بنمایند، همچنین در آیه أُولواالامر خطاب شامل حال آنها نشده بلکه راجع به غیر آنها از مؤمنین است که باید حکم و مسئله را از أُولواالامر یا غیر آنها پرسیده و طبق حکم خدا و رسول خدا عمل نمایند.
اشکال ششم: ما در این زمان از دسترسى به امام معصوم و تعلّم احکام و مسائل و تأویلات قرآن عاجزیم و هیچ راهى براى وصول به آن نداریم، بنابر این نمىشود خدا طاعت آنها را بر ما واجب کند، چون راهى براى طاعت نیست. و از طرفى چون مىدانیم که آیه کریمه به طور اطلاق اطاعت أُولواالامر را لازم شمرده است بنابر این أُولواالامر ائمّه معصومین نخواهند بود
