امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولی‌الأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولی‌الأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمی‌تواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایت‌کنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام از جانب رسول‌خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
162حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ﴾.1
«ما این ایام روزگار را پیوسته در میان مردم به اختلاف احوال و انقلاباتى در گردش مى‌آوریم و براى هر گروهى نوبتى خاصّ براى امتحانات خود مقرّر مى‌داریم، تا آنکه مقام اهل ایمان به امتحان معلوم شود و خداوند از شما (مانند علىّ‌بن‌أبى‌طالب را که داراى مقام یقین و وصول به اعلى درجه توحید است) گواه بر اعمال و رفتارتان بگیرد و خداوند ستمکاران را دوست ندارد.
و دیگر به جهت آن که اهل ایمان را از هر عیب و نقصى مبرّى و منزّه فرموده و کافران را به کیفر انکار و کفر خود محو و نابود گرداند. آیا شما گمان مى‌کنید که داخل بهشت مى‌شوید بدون آنکه امتحان الهى شما را فرا گیرد، و بدون آن که مقام مجاهدین در راه خدا و صبر کنندگان در برابر مشکلات و حوادث معلوم و مشهود گردد؟.»
علّت عدم قیام امیرالمؤمنین علیه السّلام همانا نداشتن یاران کافى بود چنان که حضرت مى‌فرماید که: حضرت رسول خدا به من فرمود: اى على بعد از من اگر یاران کافى براى خود یافتى قیام کن و حق خود را بگیر و اگر نیافتى با جنگ و کارزار قیام مکن.2
و در فرمایشات آن حضرت است که بعد از رحلت رسول خدا اگر چهل نفر یار و معین مى‌داشتم (البتّه یار فدائى و مُعین حقیقى) قیام مى‌کردم و دست به شمشیر مى‌زدم.3
- سوره آل عمران: ٣ ـ آیه ١٤٠ الى ١٤٢.
- «غایة المرام» ص ٥٥٠ از کتاب سلیم بن قیس از سلمان فارسى نقل مى‌کند در ضمن حدیث طویلى از رسول خدا هنگام رحلت که به امیرالمؤمنین فرمودند: یا اخى ستلقى بعدى من قریش شدة من تظاهرهم علیک و ظلمهم لک، فان وجدت أعوانا علیهم فجاهدهم و قاتل من خالفک بمن وافقک، و ان لم تجد أعوانا فاصبر و کف یدک و لا تلق بها الى التهلکة فانک منى بمنزله هارون من موسى، و لک بهارون اسوة حسنة انه قال لموسى: ﴿إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَ كادُوا يقْتُلُونَنِي﴾ (الخ). و این حدیث طویل در کتاب سلیم به دو قسمت تجزیه شده قسمت اول در ص ٦٩ الى ص ٧٢ و قسمت دوم در ص ٧٩ الى ص ٨٣ آورده شده است.
- در کتاب «غایة المرام» ص ٥٥٠ در دو سطر آخر از سلمان ضمن حدیثى نقل مى‌کند که پس از آن که حضرت شب فاطمه را سوار حمار نموده و از مهاجرین و انصار یارى خواست فما استجاب له الا اربعه و اربعون رجلا، فامرهم ان یصبحوا محلقین رؤوسهم و معهم سلاحهم على ان یبایعوه على الموت، و اصبحوا لم یوافقه منهم الا اربعه