
امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
19در «تفسیر مجاهد» گوید که آیه أُولىالامر در شأنامیرالمؤمنین علیه السّلام نازل شده است در وقتى که رسول اللَه على بن أبىطالب را در مدینه به جاى خود گذاشتند. امیرالمؤمنین عرض مىکند: اى رسول خدا تو مرا به جاى خود و براى سرپرستى زنان و کودکان گذاشتى؟ رسول اللَه فرمود: اى امیرالمؤمنین آیا راضى نیستى که نسبت و منزله تو با من مانند نسبت و منزله هارون با موسى بوده باشد در وقتى که موسى به برادرش هارون گفت: تو به جاى من در میان قوم من خلیفه و جانشین من باش و امور امّت را اصلاح کن؛ پس خداوند آیه ﴿وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾ را فرستاد.
مجاهد مىگوید: خداوند امر ولایت امّت را بعد از محمّد صلّى اللَه علیه و آله و سلّم به على بن ابى طالب واگذار کرد و نیز در هنگامى که رسول خدا او را به جاى خود در مدینه گماشت پس خداوند بندگان خود را امر نمود که از او اطاعت کنند و از مخالفت با او اجتناب ورزند.
و نیز در «تفسیر برهان» و «غایة المرام» از ابن شهرآشوب از ابانة الفلکى روایت مىکند که: انَّها نَزَلَتْ حینَ شَکى ابُو بُرَیدَةَ مِنْ عَلِىٍّ علیه السّلام1
ابانة فلکى گوید که: «چون ابو بریده نزد رسول خدا از على علیه السّلام شکایت کرد این آیه: ﴿أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾ وارد شد، و عین این خبر مروى از مجاهد را در شأننزول روایت کرده است.
و در تفسیر «برهان» از صدوق (ره) با اسناد متّصل خود از ابو بصیر از حضرت امام باقر علیه السّلام روایت کرده است:
فى قَوْلِ اللَهِ عَزَّ وَ جَلَّ: ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾ قالَ: الْائِمَّةُ مِنْ وُلْدِ عَلِىٍّ وَ فَاطِمَةَ صَلَواتُ اللَهِ عَلَیهِما الى انْ تَقُومَ السّاعَةُ2
«حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام در تفسیر آیه أُولىالامر فرمودند: «مراد از أُولواالامر ائمّه از اولاد على و فاطمه صلوات اللَه علیهما هستند تا زمانى که ساعت
- تفسیر «برهان» ج ١ ص ٢٣٨ و «غایة المرام» ص ٢٦٤ حدیث دوم از باب ٥٧ و در «المیزان» ج ٤ ص ٤٣٩ از تفسیر «برهان» نقل کرده است.
- تفسیر «برهان» ص ٢٣٦ و نیز در «غایة المرام» ص ٢٦٧ حدیث هشتم از باب ٥٩.
