امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
مرتب سازی:
امام شناسی ج2
15فقط اطاعت آنها در این ناحیه مىباشد به خلاف اطاعت از رسول خدا که هم در این ناحیه و هم در ناحیه تشریع احکام جزئَیه و مفصّلات مسائل است، دلیل بر این مدّعا آن که بلافاصله قرآن مىگوید:
﴿فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ﴾.
در منازعات و مشاجراتى که بین مسلمین اتّفاق مىافتد آنها باید به کتاب خدا و سنّت رسول خدا رجوع کنند و از آن اصول، مشاجره را فیصله دهند. و اگر أُولواالامر منصب تشریع را داشتند مىبایست عند المرافعه مؤمنین را به حکم مشرّع آنان ارجاع داد در حالى که به أُولىالامر ارجاع داده نشده است.
براى توضیح این معنى مىگوئیم: افرادى که مورد خطاب این آیه هستند مؤمنیناند چون در صدر آیه مىفرماید:
﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا﴾ و مسلّما نزاع آنها با غیر أُولىالامر است؛ چه بعد از فرض وجوب اطاعت أُولىالامر دیگر نزاع با خود آنها معنى ندارد و ارجاع به خدا و رسول خدا براى رفع نزاع معنى ندارد1 و نیز این نزاع در امورى که راجع به رأى و اوامر شخصیه باشد نیست بلکه راجع به حکم خدا در قضیه مورد نزاع است به دلیل آنکه در آیات بعد مذمّت مىکند افرادى را که به حکم طاغوت رضا داده و آن را مرجع خود گرفتهاند و حکم خدا و رسول او را ضایع و مهمل گذاشتهاند؛ بلکه مراد نزاع مسلمانان است بعضى با بعض دیگر در امور شخصیه، و در این مسائل براى رفع اختلاف باید مراجعه به کتاب اللَه و سنّت رسول اللَه بنمایند، و کتاب خدا و سنّت دو حجّت قاطع هستند براى رفع اختلاف و فصل منازعه براى کسانى که به کتاب و سنت علم دارند و قول أُولواالامر نیز در فهم کتاب و سنت
- در «المیزان» ج ٤ ص ٤٣٧ گوید: و فى الکافى باسناده عن برید بن معاویة قال: تلا ابو جعفر علیه السّلام:
﴿أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ و أولى الامر منكم﴾ فان خفتم تنازعا فى الامر فارجعوه الى اللَه و الى الرسول و الى أولى الامر منکم. قال: کیف یامر بطاعتهم و یرخص فى منازعتهم؟ انما قال ذلک للمارقین الذین قیل لهم: ﴿أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ﴾
و فى تفسیر العیاشى عن برید بن معاویة عن ابیجعفر علیه السّلام (و هو روایة الکافى السابقة) و فى الحدیث: قال للناس ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا﴾ فجمع المؤمنین الى یوم القیامة ﴿أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾ ایانا عنى خاصة «فان خفتم تنازعا فى الامر فارجعوا الى اللَه و الى الرسول و الى أولى الامر منکم» هکذا نزلت، و کیف یامر بطاعة أُولىالامر و یرخص لهم فى منازعتهم؟ انما قیل ذلک للمارقین الذین قیل لهم: ﴿أَطِيعُوا اللَهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾
- در «المیزان» ج ٤ ص ٤٣٧ گوید: و فى الکافى باسناده عن برید بن معاویة قال: تلا ابو جعفر علیه السّلام: