
امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
89مکانت و منزلت خود را از انظار ساقط نموده است. و امام که زمامدار روحى و معنوى مردم است به منزله نفس پیغمبر باید از او پیروى شود ﴿وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَهِ﴾1 تا بتواند اقامه حدود الهیه را بنماید و باطل را منکوب نماید. و چه بسا عجز او از پاسخ مسئلهاى موجب ضعف یقین و پیدایش شکوک براى سؤال کننده مىشود.
﴿قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ﴾2
«بگو آیا کسانى که مىدانند با کسانى که نمىدانند مساوى و برابرند؟ این مطلب را صاحبان خرد درک مىکنند.»
﴿قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ﴾3
«بگو آیا شخص نابینا و بینا یکسانند و آیا تاریکىها با نور برابر است؟»
و در صورت قیام مفضول بر افضل، قیام باطل بر حق، و قیام جهل بر علم خواهد بود، و فسادها از همین ناحیه بر مىخیزد.
﴿أَمْ يَقُولُونَ بِهِ جِنَّةٌ بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْناهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ﴾4
«یا اینکه مىگویند به پیغمبر ما جنونى رسیده است؟ نه بلکه پیغمبر حقّ را براى آنان آورده و آنها از حق گریزانند. و اگر حقّ از اهواء آنها تبعیت کند آسمانها و زمین و کسانى که در آنها هستند فاسد خواهند شد، ما براى مردم راه تذکر و سعادت را آوردیم ولى آنها از راه تذکر اعراض مىنمایند.»
اکثریت مردم به دنبال منافع خود مىروند
اکثریت مردم به دنبال منافع خود مىروند و از حق گریزانند، اکثریت مردم چه مىفهمند؟ آنان دوست دارند شخصى که منافع مادّى و شهوى آنان را تأمین کند انتخاب کنند. طفل شاگرد مدرسه مدیر و معلّم و مربّى را چه مىشناسد؟ مدیر با تدبیر صحیح و عزمى راسخ، اطفال را به درس وادار مىکند و آنها را منظّم نموده طبق نقشه ذهنى خود که ابداً اطفال را بدان دسترسى نیست آنها را در راه ترقى و تکامل و لو بدون خواسته آنها سیر مىدهد. این حقّى است که بر افکار و اهواء آنان غلبه پیدا نموده است و بر اساس این حقّ امور مدرسه منظّم و نتیجه مطلوبه عائد خواهد شد.
- سوره النّساء: ٤ ـ آیه ٦٤.
- سوره زمر: ٣٩ ـ آیه ٩.
- سوره رعد: ١٣ ـ آیه ١٦.
- سوره مؤمنون: ٢٣ ـ آیه ٧٠ ـ ٧١.
