امام شناسی ج2

ممکن است که شخص زعیم در اوّل وهله روى کار آمدن مرد متعدّى و متجاسرى نباشد لکن توجّه به دنیا و ریاست یک امتحان عجیب و بسیار مشکلّى است خورد کننده و شکننده.

تصدى امور اجتماع به غیر امام معصوم همواره در معرض لغزش و انحراف است‌

 کیست غیر از معصوم که از این مهالک سالم جان بدر برد، عنوان و اعتبار و ریاست و مُطاعیت رفته رفته او را به تعینات و اعتباریات بیشتر متوجّه مى‌نماید، تا کم کم روح لطیف او آلوده و قلب رقیق او سنگین و دل رحیم او سخت و چشم گریان او خشک و حالات خوش هنگام نماز تبدیل به غفلت مى‌گردد تا جائى که عیناً مانند همان فجّار و فسّاق از آب در مى‌آید.

 و این مسئله از نقطه نظر روان شناسى ثابت و در کتب علماء اخلاق با براهین و ادلّه‌اى موجود و علاوه تجربه شاهد صادق و گواه روشنى بر این مطلب است. و با این حال چگونه در سنّت خدا تعیین شخص ناقص براى زعامت مردم رواست، در صورتى که اوّلًا ـ نفس او دستخوش هلاکت گردد، و ثانیاً ـ یک امّت را بر اساس روش و سیره خود به هلاکت کشاند.

 ﴿يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ﴾¹

 «در روز قیامت فرعون جلودار قوم خود مى‌شود او به جلو و قوم او در عقب او رفته همه آنها را وارد آتش مى‌کند.»

 و بسیارى از اهل تسنّن براى خلیفه استقلال در نظر و رأى را قائلند و مى‌گویند: چنانچه خلیفه حکمى را براى امّت مصلحت ببیند مى‌تواند آن را اجرا کند گرچه مخالف حکم خدا و مناقض صریح دین باشد.² کما آنکه دیده مى‌شود بسیارى از خلفاء در مسائل حادثه به رأى خود رفتار مى‌نمودند.

 عمر متعه حج و متعه النّساء را تحریم نمود و حَىَّ عَلى خَیرِ الْعَمَلِ را از اذان برداشت و غیر ذلک. سنّى‌ها بنابر آیه وجوب اطاعت أُولى‌الامر این احکامى را که از خلفاء صادر شده لازم المراعاة مى‌دانند.

 مانند آنکه سیوطى روایت مى‌کند از عکرمه که چون از او سؤال شد راجع‌