امام شناسی ج2

پیوسته رفت و آمد مى‌کنند به نزد شعبده باز مکار که با چشم‌بندى خود به صورت سحر و جادو شبهه مى‌اندازد، و دروغ مى‌پردازد؛ و یا آنکه گوش فرا مى‌دهند به سوى افسانه خوانان دروغگو، و یا آنکه در اطراف شخصى که تازیانه خورده و حدى بر او جارى شده جمع مى‌شوند؛ و یا براى تماشاى شخص به چوبه دار آویخته شده مدتى وقوف مى‌نمایند.

 چون آواز باطلى را بشنوند همگى پیروى مى‌کنند، و چون نداى حقّى به آنان برسد ابداً متابعت نمى‌نمایند و از باطل دست بر نمى‌دارند؛ کار ناپسند و زشت را زشت نمى‌دانند، و کار پسندیده و نیکو را معروف و خوب نمى‌شناسند.

 هیچ باکى ندارند از آنکه به شخص نیکو کار نسبت فجور دهند، و او را به فاجر متهم کنند، و به مؤمن نسبت کفر دهند، و او را به کافر ملحق سازند. و رسول خدا صلّى اللَه علیه و آله و سلّم از این سرّ پرده برداشته و حقیقت را منکشف نموده است آنجا که فرموده است:

 النّاسُ اثْنانِ: عالِمٌ وَ مُتَعَلِّمٌ، وَ ما عَدا ذلِکَ هَمَجٌ رَعاعٌ لا یعْبَا اللَهُ بِهِمْ.

 «مردم دو دسته هستند: عالم و متعلّم؛ و غیر از این دو دسته افراد مردم همانند مگس‌هائى هستند که بر صورت و چشم چهار پایان مى‌نشینند و پست و بى‌مقدارند و خداوند به آنان اعتنائى ندارد.»

 و همین مضمون از علىّ‌بن‌أبى‌طالب علیه السّلام وارد است که چون درباره عامّه مردم از آن حضرت پرسیدند فرمود: هَمَجٌ رَعاعٌ، أتْباعُ کُلِّ ناعِقٍ، لَمْ یسْتَضیئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ، وَ لَمْ یلْجَاؤا إلى رُکْنٍ وَثیقٍ.

 «پشه‌ها و مگس‌هاى چهره حیوانات‌اند و پست و بى‌ارج، که بدنبال هر آوازى مى‌روند، و دل‌هاى آنان به نور دانش روشن نشده است، و به پناهگاه متین و استوار پناهنده نشده‌اند.»

 و تمام اصناف و طبقات مى‌دانند که آنها غَوْغَاء¹ هستند و نام آنان را غوغاء گذارده‌اند و ایشان کسانى هستند که اگر احیاناً بر امرى اجتماع کنند، بدون عقل و درایت پیش مى‌برند و غلبه مى‌کنند، و چون متفرّق گردند هیچ نمى‌دانند (و یا