رساله لب اللباب در سیر و سلوک أولی الألباب
علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه «رساله لب اللباب» را که اولین دوره از درسهای اخلاقی و عرفانیِ علامه طباطبائی ـ قدّس سرّه ـ است به همراه تنقیحات و اضافاتی، به رشتۀ تحریر و تقریر درآورده‌اند. این کتابِ نفیس به تصدیق اهل نظر دارای بیانی شیوا و جامعیتی در بیان مراتبِ نفس و ایمان، کیفیت سیروسلوک، و لزوم استمداد از تربیت استاد کامل می‌باشد که به سه زبان فارسی، انگلیسی و فرانسوی ترجمه شده و در برخی از دانشگاه‌های معروف و معتبر دنیا به عنوان منبع تدریس رواج یافته است. اهم مطالب مندرج: • مقام و منزلت انسان در عالم امكان • لزوم حرکت انسان به سمت خدا با تمام شراشر وجود • ضرورت حركت در مسير عرفان و توحيد و فراگیری علوم باطنی • فرق مكتب توحيد با ساير مكاتب؛ و علل معارضه با آن • سیر و سلوک در اصطلاح عرفا • آثار مراقبه در وجود سالک و مراحل آن • لزوم التزام سالک به امور شرعی • راه شناخت استاد کامل و لزوم استمداد از او • شرح تفصيلى عوالم دوازدهگانۀ مقدّم بر عالم خلوص • شرح تفصیلی طریق و کیفیت سیر و سلوک • نفس سلوک و فناء در ذات احديّت، تنها هدف سالک • طریقۀ احراق تنها راه وصول به حقیقت • نفی خواطر یکی از مهمّات وصول به مقصد و مطالب نفیس دیگری كه اطّلاع بر آنها مسير حركت سالك را روشنتر، استقامت او را بيشتر، عزم و اراده او را راسختر و وى را در مقابله با وسوسۀ خنّاسان محفوظ و مصون خواهد داشت.
رساله لب اللباب در سیر و سلوک أولی الألباب
15چنان انجذابى به عبودیّت و عبادت و تطهیر باطن و تزکیۀ سرّ پیدا مى‌کند که از قلم تواناى او مى‌گذرد:
«وَ اِنّی لاَسْتَغْفِرُ اللهَ کَثیرًا مِمّا ضَیَّعْتُ شَطْرًا مِنْ عُمْری فی تَتَبُّعِ آراءِ المُتَفَلسِفةِ وَ المُجادِلینَ مِن اَهْلِ الکلامِ وَ تَدْقیقاتِهِمْ وَ تَعَلُّمِ جُرْبُزَتِهِم فِی القَوْلِ وَ تَفَنُّنِهِم فِی البَحْثِ حَتَّی تَبَیَّنَ لی آخِرَ الأمْرِ بِنورِ الإیمانِ وَ تَأییدِ اللهَ المَنّانِ أنَّ قیاسَهُم عَقیمٌ وَ صِراطَهُمْ غَیْرُ مُستقیمٍ؛ فَألْقَیْنا زِمامَ أمْرِنا اِلَیْهِ وَ اِلىَ رَسولِهِ النَّذیرِ المُنْذِرِ، فَکُلُّ ما بَلَغَنا مِنْهُ آمَنّا بِهِ وَ صَدَّقْناهُ َو لَمْ نَحْتَلْ اَ نْ نُخَیِّلَ لَهُ وَجْهًا عَقْلیًّا وَ مَسْلَکًا بَحْثیًّا بَلِ اقْتَدَیْنا بِهُداهُ وَ انْتَهَیْنا بِنَهْیِهِ امْتِثالًا لِقَوْلِهِ تَعالَی: ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا، حَتّی فَتَحَ اللهُ عَلَی قَلْبِنَامافَتَحَ فَأفْلَحَ بِبَرَکَةِ مُتابَعَتِهِ وَ أنْجَحَ1. (مقدّمه «اسفار اربعۀ» مولى صدرا)
- [همانا من از خداوند طلب آمرزش و عفو بسیار دارم از براى آنکه پاره‌اى از عمر خویش را به بررسى آراء مدّعیان فلسفه و جدال‌کنندگان اهل کلام و نازک‌بینى‌هاى آنان و آموختن سخنان و شیوه‌هاى بحثى آنان به پوچى گذراندم، تا اینکه سرانجام در پرتو فروغ ایمان و تأیید خداوند منّان دریافتم که واقعاً قیاسات آنها بى‌نتیجه و صراط آنها غیر مستقیم است.
از این رو زمام کار خویش را به خداوند و به فرستاده بیم‌دهنده و هشداردهنده او سپردیم، و به آنچه از رسول الله به ما رسیده بود تماما ایمان آورده و تأیید نمودیم، و در صدد جستجوى توجیه عقلى و روشى علمى براى فرمایشات رسول برنیامدیم بلکه پیروى از هدایت و اجتناب از نواهى او را پیشۀ خود ساختیم همچنان که حق تعالى فرموده:
«آنچه از دستوراتى که پیامبر براى شما آورده است بگیرید و پیروى کنید، و از آنچه نهى فرموده دورى کنید».
تا آنکه خداوند بر قلب ما گشود آنچه را که گشود، و به برکت این دنباله‌روى از رسول به فلاح و رستگارى رسید].
- [همانا من از خداوند طلب آمرزش و عفو بسیار دارم از براى آنکه پاره‌اى از عمر خویش را به بررسى آراء مدّعیان فلسفه و جدال‌کنندگان اهل کلام و نازک‌بینى‌هاى آنان و آموختن سخنان و شیوه‌هاى بحثى آنان به پوچى گذراندم، تا اینکه سرانجام در پرتو فروغ ایمان و تأیید خداوند منّان دریافتم که واقعاً قیاسات آنها بى‌نتیجه و صراط آنها غیر مستقیم است.