
شرح فقراتی از دعای ابو حمزه ثمالی ج1
جلد اول از مجموعۀ نفیس «شرح فقراتی از دعای ابوحمزۀ ثمالی» متن پیاده شدۀ سخنرانیهای حضرت علامه طهرانی قدّساللَهسرّه پیرامون «شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی» میباشد که در هنگام اقامت در طهران، در شبهای ماه مبارک رمضان در مسجد قائم ایراد فرمودهاند که اگر چه این شرح، شرح همۀ فقرات این دعای شریف نیست ولی ایشان به همین مقدار با بیانی مختصر و البته شیوا و سلیس، پرده از برخی حقایق نشکفتۀ این دعای عالیةالمضامین، و و رموز معرفت به توحید حضرت حق، و اسرار سلوک الی اللَه برداشته و مکتوبی ذیقیمت برای جویندگان راه حق و پویندگان سبیل حقیقت و مشتاقان لقاء پروردگار بر جای گذاشتند. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • انواع ابتلائات برای تربیت سالکین راه خدا • نجات و سعادت انسان بهوسیلۀ اعتراف به کوتاهی و اشتباه • وصول به معرفت خدا بهوسیلۀ خود خدا • ضرورت معرفت تام به حضرت حق • حضور ذات حق در دل هر شیء • سرعت اجابت خدا و سستی بندگان در دعا • رحمت واسعۀ پروردگار برای امیدواران • نزدیکبودن راه خدا برای نفوس سبکبال • معرفت و محبت به خداوند دلیل سعادت و رستگاری انسان • رنگ خدایی داشتن، سبب ارزش انسان • لقای خداوند آرزوی عظیم سالکان راه خدا • معرفت خداوند تنهای تکیهگاه انسان در نجات از نفس امّاره • گریۀ اهلبیت علیهمالسلام در مناجات، بهجهت عمق معرفت به خداوند • تعویض جوهرۀ انسان با یک توفیق الهی • خداوند هم میدهد و هم میگیرد تا انسان نعمت را از خود نبیند • پادشاهای مطلق خداوند و سریان وجودی او در عوالم هستی
شرح فقراتی از دعای ابو حمزه ثمالی ج1
196طهارت؛ یک مشت آب زدید به صورت و دستهایتان، آیا این طهارت است؟! این طهارت، عنوان برای طهارت باطن است، اینکه مدام به ما گفتهاند نماز بخوانید، و بغض و حسد را از دلتان بیرون بیاورید و با برادران دینیتان قهر نباشید و چه باشید و چه باشید،1 برای طهارت باطن است. نماز هنگامی درست است و به آسمان میرود و ملائکه آن را عبور میدهند که این شرایط در آن باشد؛ پس اصلاً نمازتان بیوضو بوده و شما خیال کردید با وضو هستید! نه، این وضو عنوان برای آن است. درست هم میگویند این نماز، معراج مؤمن است، آن کسی که میخواهد معراج کند بهسوی خدا، بایستی پاک باشد و طهارت داشته باشد.
شستوشویی کن و آنگه به خرابات خرام *** [تا نگردد ز تو این دیرِ خراب، آلوده]2 بیطهارت که نمیشود رفت!
«الصَّلاةُ مِعراجُ المُؤمنِ» این، روایت نیست و مرحوم صاحب کفایه که در حاشیۀ بحث صحیح و أعم، این را بهعنوان روایت بیان میکند، ظاهراً اشتباه کرده است.3 امّا در
- الکافی، ج ٢، ص ١٧٣:
«امام صادق علیه السّلام فرمودند: ”کانَ أبوجعفرٍ علیه السّلام یَقولُ:
عَظِّموا أصحابَکُم و وَقِّروهُم و لا یَتَجَهَّم بَعضُکُم بَعضًا و لا تَضارّوا و لا تَحاسَدوا؛ و إیّاکُم و البُخلَ! کونوا عِبادَ اللهِ المُخلِصینَ.“»
”پیوسته امام أبوجعفر باقر علیه السّلام میگفت: «دوستان و یاران خود را بزرگ شمارید و به آنها احترام بگذارید، و با اخلاق زشت و رویِ ترش یکدیگر را ملاقات نکنید، و به همدیگر زیان نزنید، و از حسد ورزیدن به یکدیگر دوری کنید، و از بخل بپرهیزید؛ از بندگان مخلِص باشید!»“ (محقّق) - دیوان حافظ، غزل ٤٣١.
- انوار الملکوت، ج ١، ص ١٠٢، تعلیقۀ ٢:
«این جمله روایت نیست، و در هیچیک از کتب شیعه و سنّت بهعنوان روایت دیده نشده است، و فقط آخوند ملاّ محمّدکاظم خراسانی در باب صحیحوأعمّ از کفایة الأُصول در ردیف آیۀ قرآن: ﴿ ٱلصَّلَوٰةَ تَنۡهَىٰ عَنِ ٱلۡفَحۡشَآءِ ﴾* و روایت: «عَمودُ الدّینِ» و «الصَّومُ جُنَّةٌ مِنَ النّارِ» ذکر میکند، و ظاهرش عنوان روایت است و البتّه اشتباه است. و اخیراً دیدم که مرحوم صدرالمتألّهین در تفسیر سورۀ جمعه، ص ٢٢٥ از طبع حروفی، این روایت را به رسول الله صلّی الله علیه و آله إسناد داده است، و نیز در تفسیر سورۀ أعلیٰ، ص ٣٥٧ بدون إسناد به رسول الله ذکر کرده است. [و در مستدرک سفینة البحار، ج ٦، ص ٣٤٣، به نقل از علاّمۀ مجلسی در کتاب بیان الاعتقادات آورده است.]»
* سوره عنکبوت (٢٩) آیۀ ٤٥.
- الکافی، ج ٢، ص ١٧٣:
