شرح فقراتی از دعای ابو حمزه ثمالی ج1

مضامین و مفاهیم عالیةالمراتب آن است در نفس قاری پیدا نشود.

 در این دعا انسان احساس می‌کند که چگونه صفات و خصائل رذیله او وی را از قرب به حقّ و انس با پروردگار دور ساخته است و توجّه به عالم کثرت و توغّل در شهوات و تکالب بر حُطام دنیا او را از استفاضه از مبدأ فیّاض جدا نموده است و راه وصول به او را مسدود ساخته است.

اشتمال دعای ابوحمزه بر تشریح موانع سیر و سلوک

 در این دعا امام علیه السّلام به تشریح موانع سیر و کریوه‌های صعب العبور و تنگناهای خسته کننده و دام‌های شیطانی و وسوسه‌انگیز در تعلّق به دنیا و عالم اوهام و تخیّلات می‌پردازند و آن‌چنان دقیق و موشکافانه توضیح و تفسیر می‌کنند تو گوئی خود یک به یک تمامی این مسائل و مطالب را آزموده و از تجربه آن سخن می‌گویند و به عبارت دیگر در جنبه وجه الخلقی و تعلّق انسان به عالم دنیا جمیع عوائق قرب و موانع راه بازگو می‌شود و در جهت مقابل که جنبه وجه الرّبی و مواجهه با ذات لایزال است اوصاف و نعوت خدای منّان در مقام رحمانیّت و غفّاریّت و ستّاریّت و عفو و اغماض مطرح است.¹ و بدین ترتیب انسان بین دو استوانه خوف و رجاء قرار می‌گیرد و با دو بال بیم و امید و ترس برخود و اعمال خود و امید به رحمت بی‌پایان و لطف عمیم خدای منّان به حرکت به سوی او و عبور از بوادی نفس ادامه می‌دهد.

ظهور رحمت مطلقۀ حق و تجلّی نور امید و بهجت غفاریّت و کرامت پروردگار

 در این دعا رحمت مطلقۀ حق به منصّه ظهور درمی‌آید و نور امید و بهجت غفاریّت و کرامت پروردگار نسبت به بندگان کاملاً در نفوس و قلوب آشکار می‌گردد.

 امام علیه السّلام در این دعا تحقیقاً خود را در موقف و جایگاه یک بندۀ عاصی و گنهکار که با تمرّد از اوامر مولای خویش موجبات سخط و غضب او را فراهم می‌کند قرار می‌دهد و به مراتب ضعف و عجز از اطاعت و انقیاد اعتراف