
شرح فقراتی از دعای افتتاح
کتاب نفیس «شرح فقراتی از دعای افتتاح» اثر ذیقیمتِ حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، حاصل دهجلسۀ برجایمانده از فرمایشات ایشان در شرح دعای افتتاح میباشد، که در شبهای ماه رمضان در جمع رفقا و شاگردان سلوکی خویش، به شرح و تبیینِ اسرار و نکاتِ عرفانی و توحیدی این دعای شریف پرداخته بودند. طرح نکات عرفانی و توحیدی با بیان شیوا و روان، در قالب آیات و روایات شریفه، همراه با ذکر امثله و نمونههای عینی، با اتکا به مبانی عرفانی و حکمی، از خصوصیات این اثر ارزشمند است که قلوب تشنۀ حقیقت را سیراب نموده و پویندگان معرفت ناب را رهنما خواهد بود. مهمترین مطالب این اثر: • خدا که ارحمالراحمین است چرا کفار را عقاب میکند؟ • حکمت قصاص در اسلام • رفتار کریمانۀ امام سجّاد علیهالسلام در مرگ فرزندشان • کیفیت برخورد پیامبر با خطاکاران و معاندین • رحمت دو صورت دارد: محبتکردن و گوشمالیدادن • سریان رحمت واسعۀ پروردگار در بخشش خطاکاران و عقاب معاندین • معنای جمال و جلالالهی • صیقلدادن قلب یعنی اعتراف به عبودیّت و مسکنت • جاهلیّت یعنی پافشاری روی سنتهای ناشی از موهومات و خرافات • اهمیت تلاوت قرآن در نماز • توضیحی پیرامون احکام شرعی، عقلی و فطری • خلقت یعنی ظهور و تجلّی • معنای واحدبالصرافة به بیانی ساده • تبیین حقیقت وجود ربطی و فقری موجودات • قدرت حقیقی در خوشتنداری و غلبه بر هواینفس • قرب پروردگار به انسان در عین بُعد • کیفیت حضور خداوند در همۀ زمانها و مکانها • ظهور شهوات مادی، به صورت آتش در قیامت • تقدم مقام عبودیت بر مقام ولایت • صفات و خصوصیات عجیبِ امیرالمؤمنین علیهالسلام
شرح فقراتی از دعای افتتاح
238پیغمبر عهدهدار تنزیل قرآن و امیرالمؤمنین عهدهدار تأویل قرآن
پیغمبر مقام تنزیل قرآن است؛ یعنی به تمام افراد میگوید: «ای مردم، به قرآن ایمان بیاورید و به من هم ایمان بیاورید!» همه میگویند: چشم! ولی کجا پیغمبر را میشناسند؟! هر کس بگوید ایمان آوردم، پیغمبر قبول میکند، و لو اینکه در باطن منافق باشد؛ چون کار پیغمبر بر این اساس است. امّا پیغمبر را نمیشناسد مگر امیرالمؤمنین!1 او پیغمبر را میشناسد و آن حقایقی که از پیغمبر ظهور میکند، بهواسطۀ امیرالمؤمنین تفصیل میشود، او منافق را میشناسد و جدا میکند2، ولی پیغمبر جدا نمیکند؛ چون وظیفۀ پیغمبر نیست، بلکه وظیفۀ امیرالمؤمنین است. ولایت مثل محک است که هرجا بخورد جدا میکند.
پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:
یا علیُّ، أنا قاتَلتُ عَلَی التَّنزیل، و أنتَ تُقاتِلُهُم عَلَی التَّأویل.3و4
- روضة المتقین، ج ١٣، ص ٢٧٣:
«قال رسولُ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم لِعَلیِّ بن أبیطالب علیه السّلام: ”یا علیُّ، لا یَعرِفُ اللهَ تعالی إلّا أنا و أنت، و لا یَعرِفُنی إلّا اللهُ و أنت، و لا یَعرِفُک إلّا اللهُ و أنا.“»
”حضرت رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم به امیرالمؤمنین علیه السّلام فرمودند: «ای علی، خداوند تبارک و تعالیٰ را نمیشناسد مگر من و تو، و مرا نمیشناسد مگر خدا و تو، و تو را نمیشناسد مگر من و خدا.»“ (محقّق) - تفسیر فرات الکوفی، ص ١٨١:
«[قال] رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم: ” ... لولاک لَمْ یُعرَف حِزبُ الله، و بک یُعرَف عدوُّ الله.“»
”رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم به امیرالمؤمنین علیه السّلام فرمودند: «اگر تو نبودی، حزب خدا شناخته نمیشد! و بهواسطۀ تو، دشمن خدا شناخته میشود.»“ (محقّق) - ریاض الأبرار، ج ٣، ص ٢٠٠، با قدری اختلاف. نور ملکوت قرآن، ج ٣، ص ٣٩٢:
«من با این مردم مشرک برای اصل پذیرش قرآن کارزار نمودم، و تو برای پذیرش مُفاد و مقصود از قرآن کارزار میکنی.» - نور ملکوت قرآن، ج ٣، ص ٣٩١، تعلیقه ٢:
«در بحار الأنوار، طبع کمپانی، ج ٨، ص ٤٥٥ و ٤٥٦، روایات مستفیضهای را به این مضمون نقل نموده؛ و در غایة المرام، ص ٣٣، حدیث ١٠، از طریق عامّه از موفّق بن احمد خوارزمی در ضمن حدیث طویلی ذکر کرده است؛ و علاّمه امینی در الغدیر، ج ٧، در پاورقی ص ١٣١ گوید:
و با این عبارت و خطاب، معرّفی کرد رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم مولای ما امیرالمؤمنین علیه السّلام را با گفتارش که: ”إنَّ فیکُم مَن یُقاتِلُ عَلیٰ تَأویلِ القُرآنِ، کَما قاتَلتُ عَلیٰ تَنزیلِهِ!“ قالَ أبوبَکرٍ: ”أنا هو یا رَسولَ اللهِ؟“ قالَ: ”لا!“ قالَ عُمَرُ: ”أنا هو یا رَسولَ اللهِ؟“ قالَ: ”لا، و لَکِن خاصِفُ النَّعلِ!“ و کانَ أعطیٰ عَلیًّا نَعلَهُ یَخصِفُها.
این حدیث را جمعی از حُفّاظ تخریج کردهاند، و همانطور که خواهد آمد، حاکم و ذَهَبی و هَیثَمی آن را صحیح شمردهاند.»
- روضة المتقین، ج ١٣، ص ٢٧٣:
