
شرح فقراتی از دعای افتتاح
کتاب نفیس «شرح فقراتی از دعای افتتاح» اثر ذیقیمتِ حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، حاصل دهجلسۀ برجایمانده از فرمایشات ایشان در شرح دعای افتتاح میباشد، که در شبهای ماه رمضان در جمع رفقا و شاگردان سلوکی خویش، به شرح و تبیینِ اسرار و نکاتِ عرفانی و توحیدی این دعای شریف پرداخته بودند. طرح نکات عرفانی و توحیدی با بیان شیوا و روان، در قالب آیات و روایات شریفه، همراه با ذکر امثله و نمونههای عینی، با اتکا به مبانی عرفانی و حکمی، از خصوصیات این اثر ارزشمند است که قلوب تشنۀ حقیقت را سیراب نموده و پویندگان معرفت ناب را رهنما خواهد بود. مهمترین مطالب این اثر: • خدا که ارحمالراحمین است چرا کفار را عقاب میکند؟ • حکمت قصاص در اسلام • رفتار کریمانۀ امام سجّاد علیهالسلام در مرگ فرزندشان • کیفیت برخورد پیامبر با خطاکاران و معاندین • رحمت دو صورت دارد: محبتکردن و گوشمالیدادن • سریان رحمت واسعۀ پروردگار در بخشش خطاکاران و عقاب معاندین • معنای جمال و جلالالهی • صیقلدادن قلب یعنی اعتراف به عبودیّت و مسکنت • جاهلیّت یعنی پافشاری روی سنتهای ناشی از موهومات و خرافات • اهمیت تلاوت قرآن در نماز • توضیحی پیرامون احکام شرعی، عقلی و فطری • خلقت یعنی ظهور و تجلّی • معنای واحدبالصرافة به بیانی ساده • تبیین حقیقت وجود ربطی و فقری موجودات • قدرت حقیقی در خوشتنداری و غلبه بر هواینفس • قرب پروردگار به انسان در عین بُعد • کیفیت حضور خداوند در همۀ زمانها و مکانها • ظهور شهوات مادی، به صورت آتش در قیامت • تقدم مقام عبودیت بر مقام ولایت • صفات و خصوصیات عجیبِ امیرالمؤمنین علیهالسلام
شرح فقراتی از دعای افتتاح
137عدم تناهی، همۀ موجودات را گرفته و احاطه کرده است و با آن موجودات معیّت دارد، ﴿وَهُوَ مَعَكُمۡ أَيۡنَ مَا كُنتُمۡ﴾1 2
﴿مَا يَكُونُ مِن نَّجۡوَىٰ ثَلَٰثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمۡ وَلَا خَمۡسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمۡ وَلَآ أَدۡنَىٰ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمۡ أَيۡنَ مَا كَانُواْ﴾.3
«هر دو نفری که با همدیگر آهسته صحبت کنند، سوّمیشان خداست، هر سه نفری که با همدیگر آهسته صحبت کنند، چهارمیاش خداست.»
آیا واقعاً سه نفری که با همدیگر در یک گوشهای نشستهاند و پنهانی راز میگویند، خدا به صورت یک موجودی میآید پهلوی آنها مینشیند؟! آیا مثلاً به صورت فرشتهای ملکوتی دارای شکل و صورت میآید، منتها صورت ملکوتیای که ما نمیبینیم؟! اینطور که مسلّماً غلط است؛ زیرا اگر اینها دارای بدنهای مادّی هستند و خدا دارای بدن ملکوتی مثل فرشته، خدا هم محدود میشود به حدّی غیر از آن دو نفر و سه نفری که با هم نشستهاند و نجوا میکنند. خدا اینطوری نیست که محدود بشود؛ پس معنای اینکه هر سه نفری که با هم نجوا میکنند چهارمیشان خداست یعنی چه؟ آخر، هر پنج نفری هم که نجوا میکنند ششمیشان خداست، انحصار به این که ندارد، هر نفری هم که تنها نشسته با خودش صحبت میکند دوّمیاش خداست، هر ده نفری که با همدیگر در یک مکانی هستند یازدهمیشان خداست، این جمعیّتی که در این اطاق نشستهایم ـ هر چند نفر باشیم ـ آن نفر زائدش خداست، این دو درختی که در اینجا سبز شده سوّمیاش خداست، این کوه ابوقبیس دوّمیاش خداست؛ معنایش این است!
- سوره حدید (٥٧) آیه ٤.
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون تفسیر این آیه و معنای معیّت حق با موجودات رجوع شود به انوار الملکوت، ج ٢، ص ٢١٦.
- سوره مجادلة (٥٨) آیه ٧.
