
شرح فقراتی از دعای افتتاح
کتاب نفیس «شرح فقراتی از دعای افتتاح» اثر ذیقیمتِ حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، حاصل دهجلسۀ برجایمانده از فرمایشات ایشان در شرح دعای افتتاح میباشد، که در شبهای ماه رمضان در جمع رفقا و شاگردان سلوکی خویش، به شرح و تبیینِ اسرار و نکاتِ عرفانی و توحیدی این دعای شریف پرداخته بودند. طرح نکات عرفانی و توحیدی با بیان شیوا و روان، در قالب آیات و روایات شریفه، همراه با ذکر امثله و نمونههای عینی، با اتکا به مبانی عرفانی و حکمی، از خصوصیات این اثر ارزشمند است که قلوب تشنۀ حقیقت را سیراب نموده و پویندگان معرفت ناب را رهنما خواهد بود. مهمترین مطالب این اثر: • خدا که ارحمالراحمین است چرا کفار را عقاب میکند؟ • حکمت قصاص در اسلام • رفتار کریمانۀ امام سجّاد علیهالسلام در مرگ فرزندشان • کیفیت برخورد پیامبر با خطاکاران و معاندین • رحمت دو صورت دارد: محبتکردن و گوشمالیدادن • سریان رحمت واسعۀ پروردگار در بخشش خطاکاران و عقاب معاندین • معنای جمال و جلالالهی • صیقلدادن قلب یعنی اعتراف به عبودیّت و مسکنت • جاهلیّت یعنی پافشاری روی سنتهای ناشی از موهومات و خرافات • اهمیت تلاوت قرآن در نماز • توضیحی پیرامون احکام شرعی، عقلی و فطری • خلقت یعنی ظهور و تجلّی • معنای واحدبالصرافة به بیانی ساده • تبیین حقیقت وجود ربطی و فقری موجودات • قدرت حقیقی در خوشتنداری و غلبه بر هواینفس • قرب پروردگار به انسان در عین بُعد • کیفیت حضور خداوند در همۀ زمانها و مکانها • ظهور شهوات مادی، به صورت آتش در قیامت • تقدم مقام عبودیت بر مقام ولایت • صفات و خصوصیات عجیبِ امیرالمؤمنین علیهالسلام
شرح فقراتی از دعای افتتاح
103میکشد. مثلاً نمازهایی که اصحاب میخواندند با سورههای طویل، سورۀ مریم، سورۀ کهف، سورۀ بقره و... و یا همین نمازهایی که در شبهای ماه رمضان وارد است که انسان در نماز یک ختم قرآن بکند،1 معنایش این نیست که انسان مدام قرآن را خارج از نماز بخواند؛ انسان باید قرآن را در نماز بخواند.
اهمّیت و لزوم تلاوت قرآن در نماز
اصلاً اصل وضع قرائت قرآن، در نماز است. مسلمانهای زمان پیغمبر وقتی میگفتند: «برو قرآن بخوان؛ اِقرَإ القرآن» یعنی برو نماز بخوان.2 قرآن خواندن یعنی نماز خواندن.
آنوقت در هر رکعت از نمازی که انسان میخواند، اوّل یک تعریفی از پروردگار میکند و سلام و علیکی میکند که آن سلام و علیک، سوره حمد است و بعد شروع میکند به قرآن خواندن. بعد از اینکه به سجده افتاد و دعا کرد و بعد سر از سجده برداشت دو مرتبه در خلال نماز، یک سلام و علیکی میکند و یک تحمید ـ بهترین تحمید سوره حمد است، که دو مرتبه هم بر پیغمبر نازل شده است3 و لذا او را مثانی میگویند، و سبعالمثانی4 روی همین اعتبار است ـ و بعد از اینکه حمد را خواند ـ که در هر نمازی باید حمد باشد؛ لا صلاةَ إلّا بفاتحةِ الکتاب5 ـ دیگر بروید سوی قرآن، هرچه دلتان میخواهد قرآن بخوانید، یک جزء، دو جزء، هر چه دلتان میخواهد؛ این شد خواندن قرآن در حال نماز. در آیۀ مبارکه میفرماید:
- المغنی، ج ١، ص ٨٠٢:
«قال الفضل بن زیاد: سألت أباعبدالله علیه السّلام فقلت: أختِم القرآن أجعَله فی الوتر أو فی التراویح؟ قال: ”اِجعَله فی التراویح... .“» - جهت اطّلاع بیشتر رجوع شود به انوار الملکوت، ج ٢، ص ١٨٠.
- الکشّاف، ج ١، ص ١؛ تفسیر بیان السعادة، ج ١، ص ٢٣.
- عیون أخبار الرضا علیه السّلام، ج ١، ص ٣٠١؛ تهذیب الأحکام، ج ٢، ص ٢٨٩.
- عوالی اللئالی، ج ١، ص ١٩٦.
- المغنی، ج ١، ص ٨٠٢:
