
امام شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون مسئله «عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام» و «معنای کلی ولایت تکوینی» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • لزوم عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام و بیان لوازم عصمت • اصل وراثت در عصمت مربوط به ملکوتِ نفس است • عصمت انبیاء منافاتی با اختیاری بودن افعال آنان ندارد • منصب امامت از نبوّت بالاتر است • معنای ولایت تکوینیِ امام به اذن خدا • شرط تحقّق امامت، عبورِ امام از هستیِ خود و تحقق به هستیِ خداست • ضرورت تبعیّت از امام، بخاطر ضرورت تبعیت از حق است • لازمۀ عصمت، هدایت به حق است • ملاکِ تبعیت از ائمه علیهمالسلام، تبعیت از اعلم است
امام شناسی ج1
69محمد بن طلحه شافعی مذهب متوفی بسال ٦٥٤ هجری1 و ابن صباغ مالکی مذهب متوفی بسال ٨٥٥ هجری2 میگویند:3 که چون أمیرالمؤمنین علیه السّلام بسن تمیز رسیدند در مکه قحطی و غَلای بسیار سختی پدید آمد، بهطوری که صاحبان عیال را از پای در آورد، و ثروتمندان را نیز تهی دست ساخت ابوطالب که بزرگ قریش بود و دارای عائله فراوان، نیز تهیدست شد، روزی رسول خدا نزد عبّاس که در آن هنگام ثروتمندترین از بنی هاشم بود آمده فرمودند: ای عَمّ از وضع قحط و غلای مکه با خبری و ابوطالب دارای عائلهای سنگین است بیا برویم قدری از عائله او را با خود بمنزل آوریم و خود متکفّل امور آنان گردیم تا بر او تخفیفی حاصل شود.
عبّاس قبول نمود، هر دو بهخانه ابوطالب آمدند و گفتند: آمدهایم که تا قدری از امور تو را متکفّل گردیم، تا آنکه این قحط از مکه رخت بربندد ابوطالب گفت: دو پسر بزرگ مرا، طالب و عقیل را برای من بگذارید و دیگر اختیار با شماست.
عبّاس، جعفر را برداشت و حضرت رسول اللَه، علی را برداشته هر یک بهخانه خود رفتند و پیوسته علی در خانه آنحضرت و در تحت تربیت آنحضرت بود. تا زمانیکه خداوند آنحضرت را به رسالت برانگیخت، در اینحال نیز علی متابعت نموده ایمان آورده و تصدیق رسالت نمود، و سن آنحضرت در آنوقت سیزده4 سال بود و بعضی گفتهاند کمتر بوده، و بعضی گفتهاند بیشتر بوده، لکن اشهر و اکثر اقوال آناست که آن حضرت هنوز بحدّ علم و بلوغ نرسیده بودند، و آنحضرت اوّلین کسی است که از مردان به رسول خدا ایمان آورده است.5
ثعالبی در تفسیر6 آیه مبارکه:
- «مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول» ص ١١
- «فصول المهمه» ص ١٤
- این داستان را طبری در ج ٢ ص ٥٨ از تاریخ خود آورده است
- اکثر علمای شیعه قائلند که سن مبارک أمیر المؤمنین در زمان بعثت رسول خدا ده سال بوده است
- طبری در ج ٢ ص ٥٧ از ابن اسحق روایت کند قال کان اول ذکر آمن به رسول اللَه صلی اللَه علیه و آله معه و صدقه بما جاء به من عند اللَه علی بن أبی طالب. و هو یومئذ ابن عشر سنین و کان مما انعم اللَه به علی بن أبی طالب انه کان فی حجر رسول اللَه صلی اللَه علیه و آله قبل الاسلام. و نیز ابن اثیر در «أسدالغابة» ج ٤ ص ١٦ میگوید: و هو اول الناس اسلاماً فی قول کثیر من العلماء علی ما نذکره. و نیز در «غایة المرام» ص ٤٩٩ راجع به آنکه أمیر المؤمنین اول من اسلم است از طریق عامه ١٨ حدیث و در ص ٥٠٤ از طریق خاصه نیز ١٨ حدیث نقل میکند.
- نقل از ثعالبی فقط در «فصول المهمه» است و در «مطالب السؤول» نیست
