
امام شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون مسئله «عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام» و «معنای کلی ولایت تکوینی» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • لزوم عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام و بیان لوازم عصمت • اصل وراثت در عصمت مربوط به ملکوتِ نفس است • عصمت انبیاء منافاتی با اختیاری بودن افعال آنان ندارد • منصب امامت از نبوّت بالاتر است • معنای ولایت تکوینیِ امام به اذن خدا • شرط تحقّق امامت، عبورِ امام از هستیِ خود و تحقق به هستیِ خداست • ضرورت تبعیّت از امام، بخاطر ضرورت تبعیت از حق است • لازمۀ عصمت، هدایت به حق است • ملاکِ تبعیت از ائمه علیهمالسلام، تبعیت از اعلم است
امام شناسی ج1
64میشود، و با خود میگوید: من که دارای ملکه عفّت بودم، من که با خود قرار داد کرده بودم که دروغ یا غیبت یا سبّ و شَتم، یا کلمهای که دلالت بر عیب و نقص رقیب کند، سر نزند، چه شد که بدون تأمل و عاقبت اندیشی چنین کلمهای را ادا کردم؟ و پرده عفّت لسان خود را دریدم؟
تمام اینها و اشباه و نظایر اینها بهعلت همان وجود صفت رذیله در دل، و مقید شدن آن بتقیید عقل و حفظ مصالح خارجی است، که دائماً در کمین نشسته، تا در موقع مناسب شکار خود را بگیرد و بهکام خود برسد.
و همانطور که ذکر شد در تمام افراد بدون استثناء این بروزات و ظهورات، گاه گاه و احیاناً مشاهده میشود.
دانشمند شهیر و فیلسوف شرق بوعلی سینا با آنکه میگوید من تمام طبّ را برای تو بهدو جمله خلاصه میکنم:
اسمَع جَمِیعَ وَصِیتِی فَاعمَل بِها *** فَالطِّبُّ مَجمُوعٌ بِنَظمِ کلامِی أقلِل جِمَاعَک مَا استَطَعتَ فَانَّهُ *** مَاءُ الحَیاةِ تَصُبُّ فِی الَارحَامِ إجعَل غَذائک کلَّ یومٍ مَرَّةً *** و احذَر طَعاماً قَبلَ هَضمِ طَعَامٍ1 اوّلًا جماع و آمیزش را تا توانی کم کن، زیرا آنچه در رحم زنان میریزد آب حیات است که هر چه بیشتر ریخته گردد از حیات تو بیشتر کم میکند.
ثانیاً غذا خوردن خود را در هر روز یکبار قرار بده، و از خوردن غذا قبل از آنکه غذای سابق هضم شود پرهیز کن.
گویند که از او سؤال کردند با آنکه خود شما به مضارّ آمیزش زیاده از حدّ اعتدال و نیاز، آشنائی و اطلّاع دارید! پس چرا خود شما در این عمل زیاده روی و افراط میکنید؟
در پاسخ گفت: من از کیفیت عمر خود میخواهم بهرهمند شوم نه از کمیت آن.
بسیاری از اطبّاء از مضارّ مشروبات الکلی بهخوبی اطلاع دارند، و در این زمینه نیز کنفرانس داده و خطابه خواندهاند، یا مقاله و کتابی نوشته، ولی در عین حال خود مبتلی باین عمل شیطانی هستند.
- «الکنی و الالقاب» ج ١ ص ٣٢٢ این سه بیت را با هشت بیت دیگر که مجموعاً یازده بیت میشود در «ریحانة الادب» ج ٧، ص ٢٨٠ از أبو المؤید محمّد بن محمّد عَنْتَریّ صاحب «قرابادین» که از فلاسفه وحکماء و مشاهیر أطبّاء و ادبای أوائل قرن ششم بوده است، آورده است:
احْفَظْ بُنَیَّ وَصِیتی وَاعْمَلْ بِهَا *** فَالطِّبُّ مَجْموعٌ بِنَصِّ کلامِی
قَدِّمْ عَلَی طِبِّ الْمَریضِ عِنایةً *** فی حِفْظِ قُوَّتِهِ مَعَ الایامِ
بِالشِّبْهِ یحْفَظُ صِحَّةٌ مَوجودَةٌ *** وَالضِّدُ فیهِ شِفآءُ کلِّ سِقامِ
قَلِّلْ نِکاحَک مَااسْتَطَعْتَ فَإنَّهُ *** مآءُ الْحَیوةِ تُراقُ فِی الارْحامِ
وَاجْعَلْ طَعامَک کلَّ یوْمٍ مَرَّةً *** وَ احْذَرْ طَعامَک قَبْلَ هَضْمِ طَعامِ
لا تُحْقِرِ الْمَرَضَ الْیسیرَ فَإنَّهُ *** کالنّارِ تُصْبِحُ وَ هْیَ ذَاتُ ضَرامِ
لا تَهْجُرَنَّ الْقَیْءَ شَهْرَک إنَّما *** کیمُوسُهُ سَبَبٌ إلَی الاسْقامِ
إنَّ الحِمَی عَوْنُ الطَّبیعَةِ مُسْعِدًا *** شافٍ مِنَ الاسْقامِ وَ الالامِ
لا تَشْرَ بَنْ بِعَقیبِ أَکلٍ عاجِلًا *** لا تَأْکلَنْ بِعَقیبِ شُربِ مُدامِ
وَ خُذِ الدَّوآءَ إذا الطَّبِیعَةُ کدِّرَتْ *** بِالاحْتِلامِ وَ کثْرَةِ الاحْلامِ
وَالطِّبُّ جُمْلَتُهُ إذا حَقَّقْتَهُ *** حَلٌّ وَ عَقْدُ طَبیعَةِ الاجْسامِ
و سپس گفته است: بعضی از ارباب تراجم، همین قصیده هفده بیتی را به «ابن بطلان» نسبت دادهاند؛ ولیکن در «نامه دانشوران» از مورّخ خزرجی نقل کرده که: این قصیده از همین أبو المؤید است، و در کتاب «نور المجتنی» آورده است.
- «الکنی و الالقاب» ج ١ ص ٣٢٢ این سه بیت را با هشت بیت دیگر که مجموعاً یازده بیت میشود در «ریحانة الادب» ج ٧، ص ٢٨٠ از أبو المؤید محمّد بن محمّد عَنْتَریّ صاحب «قرابادین» که از فلاسفه وحکماء و مشاهیر أطبّاء و ادبای أوائل قرن ششم بوده است، آورده است:
