
امام شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون مسئله «عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام» و «معنای کلی ولایت تکوینی» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • لزوم عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام و بیان لوازم عصمت • اصل وراثت در عصمت مربوط به ملکوتِ نفس است • عصمت انبیاء منافاتی با اختیاری بودن افعال آنان ندارد • منصب امامت از نبوّت بالاتر است • معنای ولایت تکوینیِ امام به اذن خدا • شرط تحقّق امامت، عبورِ امام از هستیِ خود و تحقق به هستیِ خداست • ضرورت تبعیّت از امام، بخاطر ضرورت تبعیت از حق است • لازمۀ عصمت، هدایت به حق است • ملاکِ تبعیت از ائمه علیهمالسلام، تبعیت از اعلم است
امام شناسی ج1
264هُوَ هذا، انّهُ اْلِامامُ الّذی احْصَی اللَهُ تَبارَک وَ تعالَی فیه عِلْمَ کلِّ شَیئیءٍ1
ایناست آن امام مبین، ایناست آن امامیکه خداوند تبارک و تعالی در او علم هر چیز را قرار داده است.
و امّا از روایاتیکه دلالت دارد بر آنکه رسول خدا هزار در از علم را بر روی علی گشودند، که از هر دری هزار در دیگر باز میشد:
سید هاشم بحرانی گوید: ابو حامد غزالی که از اعیان علماء عامّه است در کتاب بیان العلم اللدنی فی وصف مولانا علی بن أبیطالب عبارتی دارد که عین آن ایناست: قال أمیرالمؤمنین علیّ علیه السلام: انَّ رَسولَ اللَه صلی اللَه علیه و آله ادْخَلَ لِسانَهُ فی فَمی، فَاْنفَتَحَ فی قَلْبی الْفُ بابٍ مِنَ الْعِلْمِ مَعَ کلِّ بابٍ الْفُ بابٍ، و قالَ صلوات اللَه علیه و آله: لَوْ ثُنَّیتْ لیِ وَسادَةُ وَ جَلَسْتُ عَلَیها، لَحَکمْتُ لِأهْلِ التّوراة بِتَوْراتِهِمْ، وَ لِاهْلِ اْلِاْنجیلِ بِانْجیلِهِمْ، وَ لِاهْلِ الْقُرآنِ بِقُرْآنِهِمْ، وَ هذهِ الْمَرْتِبَة لا تُنالُ بِمُجَرّدِ التَّعَلُّم، بَلْ یتَمَکنُ فیهذِهِ الْمَرتَبَةِ بِالِعْلمِ اللَّدُنِّی2
أمیرالمؤمنین میگوید: رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله زبان خود را داخل دهان من کرد، پس در دل من هزار در از علم باز شد، که با هر دری هزار در دیگر باز شد.
و علی بن أبیطالب علیه السّلام گفته است: اگر بالش حکومت را برای من خم کنند، و مرا متمکن از حکم کردن نمایند، هر آینه در بین اهل تورات با تورات آنها، و در بین پیروان انجیل با انجیل آنها، و در بین اهل قرآن با قرآن، آنها حکم خواهم نمود.
و سپس غزالی گوید: و این مرتبهایاست از علم که با درس خواندن، و معلّم دیدن دسترسی به آن پیدا نخواهد شد، بلکه به این مرتبه از علم باید با علم لدنّی رسید.
و امّا از روایاتیکه دلالت دارد بر آنکه رسول خدا فرمود: من شهر علم و حکمت هستم و علی در آن شهر است، در غایة المرام از کتاب مناقب ابن المغازلی با سند خود از جابر بن عبد اللَه انصاری روایت کرده است که او گفت: رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله
- «غایة المرام» ص ٥١٦ حدیث ١٨
- «غایة المرام» ص ٦١٧ و ص ٥١٨ حدیث ٣
