امام شناسی ج1

 و اگر مرجع ضمیر «هدایت» باشد، معلوم است که هدایت الهیه، همان مقام ولایت و امامت است، که به‌وسیله آن مردم از شرک به توحید، و از غیر خدا به خدا، رجوع می‌کنند، و بالجمله در هر صورت چه ضمیر راجع به کلمه برائت و توحید باشد، و یا راجع به امامت و هدایت باشد، آیه مبارکه دلالت بر بقاء منصب امامت در ذریه ابراهیم خواهد داشت.

 و البتّه این مقام، معلول مقام توحید و ولایت است، و مقام توحید و ولایت لازمه‌اش اندکاک صفات بشری در صفات خداست، و از جمله صفت قدرت و علم است.

امام باید از تمام امّت عالم‌تر باشد

 بنابراین باید امام دارای مقام علم جامع و گسترده‌ای باشد که امّت و پیروان او بدان مرحله از علم راه پیدا نکرده باشند، و آن درجه از علم پاک و بی‌شائبه کدورت، و آن مرتبه از دانش وسیع و مطلق، به دنبال خود لزوم تبعیت و پیروی دگران را می‌کشد.

 و بر همین اساس است که حضرت ابراهیم علیه السّلام به سرپرست خود آذر خطاب فرموده و می‌گوید: ﴿يا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ ما لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِراطاً سَوِيًّا﴾¹

 ای پدر به درستی که از جانب خدا دانشی به من رسیده است، که آن دانش به تو نرسیده است؛ بنابراین لازم و واجب است از من پیروی بنمائی! تا تو را در راه راست و صراط مستوی و هموار هدایت بنمایم.

 در این آیه چنانکه ملاحظه می‌شود وجوب تبعیت آزر را از آراء و افکار خود فقط و فقط منوط و مربوط به علم خود و فقدان آن علم در آذر شمرده است؛ بنابراین لزوم تبعیت جاهل از عالم از قضایائیاست که احتیاج به برهان ندارد، و بلکه از قضایائیست که قیاساتها معها.

لزوم پیروی جاهل از عالم در سه مرحله فطری و عقلی و شرعی

 و بر اساس این اصل مسلّم و این قاعده کلیه، بدون ذکر این قاعده حضرت ابراهیم حکم خود را انفاذ نموده، و مقام ابلاغ را به آزر رسانیده است، و لذا در علم اصول فقه علمای اعلام اثبات فرموده‌اند که لزوم تبعیت جاهل از عالم،