
امام شناسی ج1
جلد اول از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون مسئله «عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام» و «معنای کلی ولایت تکوینی» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • لزوم عصمت انبیاء و ائمه علیهمالسلام و بیان لوازم عصمت • اصل وراثت در عصمت مربوط به ملکوتِ نفس است • عصمت انبیاء منافاتی با اختیاری بودن افعال آنان ندارد • منصب امامت از نبوّت بالاتر است • معنای ولایت تکوینیِ امام به اذن خدا • شرط تحقّق امامت، عبورِ امام از هستیِ خود و تحقق به هستیِ خداست • ضرورت تبعیّت از امام، بخاطر ضرورت تبعیت از حق است • لازمۀ عصمت، هدایت به حق است • ملاکِ تبعیت از ائمه علیهمالسلام، تبعیت از اعلم است
امام شناسی ج1
238منصب امامت تقاضا نماید؛ میماند دو صنف دیگر که مورد سؤال آن حضرت واقع شدهاند، یکی آنکه در تمام عمر پاک و معصوم از گناه بوده، و دیگر آنکه در آخر عمر خود پاک و منزّه از گناه شده است.
از این دو صنف خدا میفرماید من عهد خود را به ظالمین از آنها نمیدهم، معلوم میشود که دستهای که در اوّل عمر خود گناه کردهاند، گرچه در آخر عمر خود توبه نموده و هدایت الهی از آنها دستگیری نموده است، باز هم عنوان ظلم به نحو موجبه جزئیه بر آنها منطبق است، و چون امامت به آنها داده نشود فقط میماند یکدسته، و آن آنهائی هستند که در تمام مدّت عمر، منزّه از گناه بودهاند و این همان معنی عصمت است1و2
هفت مسأله از امّهات مسائل امامت
بهطور کلّی از آنچه در این مباحث از آیات قرآن استدلال کردیم هفت مسئله از امّهات مسائل امامت که شیعه به آن قائل است و در آن اصرار دارد و حدّ مایز است بین آنها و بین سنّیها (که هیچ یک از آنها را در امام شرط نمیدانند) استنتاج گردیده است.
مسئله ١: امامت قابل انتخاب نیست
مسئله اوّل: امامت قابل انتخاب نیست بلکه مجعول است به جعل الهی که توسط پیغمبر، یا امام قبلی، یا خود آن امام به نصوص و معجزات بر مردم معلوم میشود، زیرا اوّلًا چنانکه گفتیم این منصب را خداوند در قرآن مجید به عنوان جعل و انتصاب الهی معرفی میکند چنانکه گوید:
﴿قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً﴾3 و گوید
﴿وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا﴾4 و گوید
﴿وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ﴾5 در تمام این آیاتی که منصب امامت را ذکر کرده است عنوان جعل الهی را آورده است.
- المیزان ج ١ ص ٢٧٧
- نظیر این استدلال را قاضی نور الله در احقاق الحق ج ٢ ص ٣٩٦ با تقریب دیگری مینماید.
- سوره بقره: ٢ آیه ١٢٤
- سوره السجده: ٣٢ آیه ٢٤
- سوره انبیاء: ٢١ آیه ٧٣
