امام شناسی ج1

 ای انسان تو با کوششی هر چه تمامتر و با جدّ و جهدی هر چه بیشتر به‌سوی پروردگارت در حرکت هستی و به شَرف ملاقات او خواهی رسید!

 همان‌طور که انبیاء از نقطه نظر سیر و حرکت طبیعی و طبعی و مادّی چون سایر افراد بشر در حرکت هستند و از کوچکی به بزرگی، و از ضعف بقوّت، و از صغر جسم به کبَر در حرکتند؛ و کریمه شریفه:

 ﴿قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ﴾ (سوره‌الکهف (١٨) صدرآیه ١١٠).

 بگو ای پیامبر که حقّا من انسانی همانند شما هستم.

 و آیه ﴿وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ الْآخِرَةِ وَ أَتْرَفْناهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ما هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَ يَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ﴾ (سوره المؤمنون (٢٣) آیه ٣٣).

 و گفتند مردمانِ پر از منیت و استکبار از قوم پیامبری که ما بعد از نوح او را فرستادیم؛ آن کسانی‌که کفر ورزیدند و ملاقات آخرت را تکذیب کردند، آن کسانی‌که ما در زندگی حیوانی دنیا آنان را به‌طغیان و فساد انداختیم:

 این مرد نیست مگر انسانی مثل شما، می‌خورد از آنچه شما از آن می‌خورید و می‌آشامد از آنچه شما از آن میآشامید؛ بر آن دلالت دارد.

 همین‌طور از نقطه نظر کمالات روحی و بروز استعدادها و غرائز و صفات باطنی و ملکات، مانند سایر افراد بشر در سیر بوده؛ و در مدّت درازای عمر، آن گوهرهای نهفته و ناسفته خود را به مرحله ظهور و فعلیت تامّه می‌رسانند.

کمال هر موجود فعلیت استعدادهای همان موجود است

 بحث چهارم: بهره و نتیجه بفعلیت درآمدن استعدادها، تابع مستقیمی است از خود استعدادها مثلًا فعلیت انسان تابع استعداد انسانی است؛ فعلیت حیوان تابع استعدادهای همان حیوان است؛ هیچگاه مثلًا شترمرغ در سیر تکاملی خود، فعلیت باز شکاری را نخواهد یافت؛ و فعلیت و کمال گوسپند، بروز استعدادهای شتر و اسب نخواهد شد.

 هر کدام از این انواع مختلفه و اصناف متفاوته حیوانات در جهت همان غریزه و استعداد حرکت کرده و همان قوّه و قابلیتی را که در ذات آنان نهفته است به مقام ظهور و بروز و فعلیت و تمامیت می‌رسانند.

 هر یک از افراد انسان همان‌طور که از نقطه نظر مادّه و طبع، در جهت تکامل