امام شناسی ج1

از نور وجود حق تعالی مستفیض شده، و از تابش آن نور پاک در آئینه هستی خود به ظهور آمده، و لباس هستی در بر کرده است.

 معنای خلقت بیرون آمدن چیزی از ذات مقدّس و ایجاد چیزی مستقلّ در خارج نیست، به‌طوری‌که در اصل وجود و یا در استمرار آن و یا در صفت و فعل متکی به‌خود بوده، و بر پای خود ایستاده باشد.

 بنابراین تمام عالم هستی، به‌جز ذات پروردگار قائم به او هستند، و اتّکاء و اعتماد بدو دارند؛ به‌طوری‌که اگر یک لحظه این قیام و اتّکاء و اعتماد و بستگی بریده شود، عالم خلقت در ظلمتکده عدم و نیستی فرو می‌رود.

 ﴿يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَهِ وَ اللَهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ﴾ (آیه ١٥ ز سورۀ فاطر).

 ای مردم؛ تمام شما به تمام شراشر وجود هستی نیازمندانی به‌خدا هستید و فقط خداست که بی‌نیاز است و اوست که سزاوار تحمید و ستایش است.

 روی این اصل، اظهار عجز و مسکنت و نیستی که پیامبران به‌درگاه الهی می‌نموده‌اند، و در برابر ذات اقدس حضرت ذو الجلال خود را فقیر و خالی و تهی می‌دیدند، و در مناجات‌ها سیمای مذلّت بر خاک می‌سودند، نه از روی تصنّع و تعارف بوده است؛ بلکه حکایت از یک امر واقعی می‌کرده است.

 پس در این جهت ما بین پیامبران و امامان با سایر مردم از هر صنف و طبقه هیچ تفاوتی نیست که هر کس هر چه دارد به‌خدا دارد، و با خدا دارد، و بدون خدا هیچکس هیچ ندارد.

اساس عالم هستی مبنی بر اختلاف در موجودات است

 بحث دوّم: اساس عالم هستی مبنی بر اختلاف در ظهورات و تجلیات است.

 این مسئله در فلسفه تحت عنوان الوَاحِدُ لَا یصْدُرُ مِنْهُ الَّا الوَاحِدُ (از چیز واحد جز چیز واحد صادر نمی‌شود) و در عرفان تحت عنوان لَا تِکرارَ فِی التَّجَلّی (در تجلیات ذات مقدّس پروردگار هیچ‌گاه تکرار به‌وقوع نمی‌پیمودند) مشهود عرفاء عالی مقدار از اولیاء ذوی العزّة و المقدار و مورد بحث حکمای راشدین اسلام است.

 یعنی در تمام عالم آفرینش دو موجودی که من جمیع الجهات با یکدیگر